ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Moliyaviy monitoring tizimlarida sun’iy intellekt yordamida shubhali operatsiyalarni aniqlash va to‘xtatish

Использование искусственного интеллекта для выявления и пресечения подозрительных операций в системах финансового мониторинга

Financial monitoring systems for detecting and preventing suspicious transactions using artificial intelligence

Ergashev Muhammadsodiq Uchqun o‘g‘liЭргашев Мухаммадсодик Учкун углиErgashev Muhammadsodiq Uchqun o‘g‘li

Iqtisod, menejment va pul Экономика, менеджмент и деньги Economics, Management and Money · ISSN 3060-5474

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Maqolada moliyaviy monitoring tizimlarida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanib, firibgarlik, pul yuvish va boshqa shubhali moliyaviy operatsiyalarni aniqlash hamda ularning oldini olish imkoniyatlari atroflicha tahlil qilinadi. Raqamli iqtisodiyot sharoitida banklar, moliyaviy institutlar va d avlat nazorat organlari SI algoritmlariga asoslangan avtomatlashtirilgan tizimlarni faol joriy etmoqda. Maqolada mashinaviy o‘qitish, chuqur o‘qitish va anomaliyani aniqlashga asoslangan algoritmik yondashuvlar, shuningdek, real vaqtli monitoring va prognozlash metodlari ko‘rib chiqiladi. Ushbu texnologiyalarning O‘zbekiston Respublikasi bank sektorida qo‘llanilishi, xususan, xavf tahlili va moliyaviy xavfsizlikni ta’minlashdagi samaradorligi misollar orqali tahlil qilinadi. Tadqiqotda statistik ma’lumotlar, jadvallar, grafiklar va amaliy “case study” usullar asosida natijalar keltiriladi. Shuningdek, SI asosidagi tizimlarning afzalliklari, cheklovlari va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari moliyaviy xavfsizlikni mustahkamlash va noqonuniy operatsiyalarni minimallashtirishda SI’ning strategik ahamiyatini ko‘rsatadi.

Статья посвящена всестороннему анализу возможностей технологий искусственного интеллекта (ИИ) в системах финансового мониторинга для выявления и предотвращения мошенничества, отмывания денег и других подозрительных финансовых операций. В условиях цифровой экономики банки, финансовые институты и государственные органы контроля активно внедряют автоматизированные системы, основанные на алгоритмах ИИ. В статье рассматриваются алгоритмические подходы, включая машинное обучение, глубокое обучение и методы выявления аномалий, а также технологии мониторинга в реальном времени и прогнозирования. Применение данных технологий в банковском секторе Республики Узбекистан анализируется с акцентом на их эффективность в оценке рисков и обеспечении финансовой безопасности на примерах практического применения. Результаты исследования подкреплены статистическими данными, таблицами, графиками и примерами из практики («case studies»). Кроме того, обсуждаются преимущества, ограничения и перспективы развития систем на основе ИИ. Результаты подчеркивают стратегическую важность ИИ в укреплении финансовой безопасности и минимизации незаконных операций.

The article comprehensively analyzes the capabilities of artificial intelligence (AI) technologies in financial monitoring systems for detecting and preventing fraudulent activities, money laundering, and other suspicious financial operations. In the context of the digital economy, banks, financial institutions, and state regulatory authorities are actively implementing automated systems based on AI algorithms. The study examines algorithmic approaches, including machine learning, deep learning, and anomaly detection, as well as real-time monitoring and predictive methods. The application of these technologies in the banking sector of the Republic of Uzbekistan is analyzed, with a focus on their effectiveness in risk assessment and ensuring financial security, illustrated through practical examples. The research presents findings supported by statistical data, tables, charts, and case studies. Furthermore, the advantages, limitations, and future development prospects of AI-based systems are discussed. The results highlight the strategic importance of AI in strengthening financial security and minimizing illicit operations.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: sun’iy intellekt moliyaviy monitoring firibgarlik pul yuvish xavf tahlili real vaqtli kuzatuv O‘zbekiston Respublikasi искусственный интеллект финансовый мониторинг мошенничество отмывание денег анализ рисков отслеживание в реальном времени Республика Узбекистан artificial intelligence financial monitoring fraud money laundering risk analysis real-time tracking Republic of Uzbekistan

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.003.art04/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Andrew Ng. (2018). Machine learning yearning: Technical strategy for AI engineers, in the era of deep learning. DeepLearning.AI. https://www.deeplearning.ai/resources/machine-learning-yearning/
  2. Andrew Ng. (2022). Machine Learning for Finance. – Stanford
  3. F. Anarbayeva, F. Baxtiyorov. (2023). Sun’iy intellektga asoslangan dasturiy vositalarning iqtisodiy samaradorligi // “Sustainable economic development of regions: international and national concepts” International scientific-practical conference. – B. 557-563
  4. M. Taddeo, L. Floridi. (2018). How AI can be a force for good. Science, № 361(6404). – P. 751-752. https://doi.org/10.1126/science.aat5991
  5. FATF (2023). Best Practices in Anti-Money Laundering AI Systems. Financial Action Task Force
  6. IBM (2024). AI for Banking Whitepaper. IBM
  7. IMF (2023). Annual Report on Global Illicit Finance. Washington, DC
  8. OECD (2023). Financial Fraud Detection and AI. OECD Publishing
  9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki yillik hisoboti, 2024
  10. Stat.uz (2024). Banklar faoliyati bo‘yicha statistik ma’lumotlar

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Iqtisod, menejment va pul. 2-son, 2025 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 2, 2025 Economics, Management and Money. Issue 2, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.003.art04
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Iqtisod, menejment va pul Экономика, менеджмент и деньги Economics, Management and Money
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3060-5474
SonВыпускIssue
2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
89-98
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
sun’iy intellekt, moliyaviy monitoring, firibgarlik, pul yuvish, xavf tahlili, real vaqtli kuzatuv, O‘zbekiston Respublikasiискусственный интеллект, финансовый мониторинг, мошенничество, отмывание денег, анализ рисков, отслеживание в реальном времени, Республика Узбекистанartificial intelligence, financial monitoring, fraud, money laundering, risk analysis, real-time tracking, Republic of Uzbekistan
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-17
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-13
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Mahallalarda tadbirkorlikni rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirish Совершенствование организационно-экономических механизмов развития предпринимательства в махаллях Improving the organizational and economic mechanisms of entrepreneurship development in mahallas Axatova Shahnoza Akram qizi · 2026 · 116-129-b.Ахатова Шахноза Акрам кизи · 2026 · с. 116-129Axatova Shahnoza Akram qizi · 2026 · pp. 116-129TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art12/ Maqola Статья Article Koreys va o‘zbek maqollarida milliy obrazlarning lingvokulturologik xususiyatlari Лингвокультурологические особенности национальных образов в корейских и узбекских пословицах Linguocultural characteristics of national images in Korean and Uzbek proverbs Misirov Davronxon Nosirxon o‘g‘li · 2026 · 80-89-b.Misirov Davronxon Nosirxon o‘g‘li · 2026 · с. 80-89Misirov Davronxon Nosirxon o‘g‘li · 2026 · pp. 80-89TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art08/ Maqola Статья Article Gapning til birligi, ifodaning esa nutq birligi sifatidagi lingyistik tahlili Лингвистический анализ предложения как единицы языка и высказывания как единицы речи A linguistic analysis of the sentence as a unit of language and the utterance as a unit of sreech Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 24-32-b.Усманова Шоира, Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 24-32Усманова Шоира, Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 24-32TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art03/