To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
Buyuk Ipak yo‘lidagi qadimgi maskan
Древнее поселение на Великом шёлковом пути
An ancient settlement on the Great Silk Road
Jo‘rayev Abduqayum OrtiqovichЖураев Абдукаюм ОртиковичJo‘rayev Abduqayum Ortiqovich
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqola qadimgi Buyuk Ipak yo‘lida qad rostlagan G‘uzor vohasining O‘zbekiston tarixi rivojiga qo‘shgan hissasi, uzoq davom etgan tarixiy jarayonlardan asrlar davomida qanday shakllanib kelgani, Vatanimiz tarixida qanday iz qoldirgani haqida ma’lumot beradi. Bronza davridagi qadimgi yo‘llardan biri «Lojuvard yo‘li» deb atalib, uning bir tarmog‘i Badaxshon, Baqtriya va Marg‘iyona hududlarini Xorazm, So‘g‘d, Markaziy Qozog‘iston va Ural bilan bog‘lagan. Yana bir tarmog‘i esa, Baqtriya va Marg‘iyonani Mesopatamiya bilan bog‘lagan. Bu yo‘l Pomir tog‘laridan boshlanib, Eron, Old Osiyo, Misr orqali o‘tgan. Badaxshon Lojuvardining (Badaxshon-Afg‘oniston hududida) Hind vodiysi, Mesopatamiya va Misrdagi fir’avnlar qabrlaridan topilishi bu qimmatbaho toshning Qadimgi Sharqda nihoyatda qadrlanganligidan dalolat beradi. Mil. avv. III-II ming yilliklarda qadimgi «Lojuvard» karvon yo‘lining bir tarmog‘ini G‘uzordan o‘tganligini hisobga olsak qadimgi Tutanxamon piramidasi qurilgan paytlarda Lojuvard karvon yo‘li ustida joylashgan G‘uzor gullab-yashnagan, karvon yo‘llarida ko‘plab shaharlar qad rostlab, savdo munosabatlari rivoj topgan. Bu faktlar shuni ko‘rsatadiki, G‘uzor davlatimizning eng qadimgi maskanlaridan biri bo‘lgan. Shoh yo‘li (mil.av. VI—IV asrlarda). Qadimgi yo‘llardan yana biri, Eron ahmoniylarining karvon yo‘li bo‘lib, bu yo‘lning bir tarmog‘i mil. avv. VI—IV asrlarda kichik Osiyo shaharlarini hamda O‘rta Yer dengizi bo‘yidagi Efes, Sardi shaharlarini Eronning markazlaridan biri Suza bilan bog‘lagan bo‘lsa, yana bir tarmog‘i Eron-Baqtriya orqali So‘g‘diyona, Toshkent vohasi va Qozog‘iston hududlaridan o‘tib Oltoygacha borgan. Tarixiy adabiyotlarda bu yo‘l «Shoh yo‘li» deb ataladi. Ushbu karvon yo‘lining Eron-Baqtriya orqali So‘g‘diyona, Toshkent vohasi va Qozog‘iston hududlaridan o‘tib, Oltoygacha o‘tgan shimoliy qismi ham bevosita G‘uzor sarhadlari orqali o‘tgan. Bu ham o‘sha paytlarda G‘uzorda savdo-sotiqni gullab yashnaganidan dalolat beradi. Chunki Vatanimizning barcha savdo yo‘llari tabiiy shart-sharoitdan kelib chiqsak G‘uzor orqali o‘tishga majbur bo‘ladi. Shuning uchun ham G‘uzor junubiy o‘lkalarni shimol bilan bog‘laydigan darvoza vazifasini o‘tagan. Buyuk Ipak Yo‘li. (I asrdan milodiy XVI asrgacha) Mil. avv. 138 yilda Xitoy imperatori U-Di Chjan Syanni O‘rta Osiyo yerlariga jo‘natadi. Elchi Chjan Syan) Xitoyning xunnlarga qarshi kurashishi uchun ittifoqchi izlab kelgan edi. Mil. avv. II-I asrlarga kelib, Chjan Syan yurgan yo‘llardan Xitoyni O‘rta va G‘arbiy Osiyo bilan bog‘laydigan karvon yo‘li paydo bo‘ladi. Keyinchalik bu yo‘l “Buyuk ipak yo‘li” deb atalib, umumiy uzunligi 12 000 kilometrni tashkil etadi. Bu yo‘lning bir tarmog‘i G‘uzordan o‘tganligi tufayli milloddan avvalgi I asrdan milodiy XVI asrgacha G‘uzor Buyuk Karvon yo‘lining gullab yashnagan maskanlaridan biriga aylangan
Статья рассказывает о вкладе Гузарского оазиса, возникшего на древнем Великом шёлковом пути, в историю Узбекистана, о том, как он складывался на протяжении веков долгих исторических процессов и какой след оставил в истории нашей Родины. Один из древних путей бронзового века назывался «Лазуритовым путём»: одна его ветвь связывала Бадахшан, Бактрию и Маргиану с Хорезмом, Согдом, Центральным Казахстаном и Уралом, другая – Бактрию и Маргиану с Месопотамией. Этот путь начинался в горах Памира и проходил через Иран, Переднюю Азию и Египет. Находки бадахшанского лазурита в долине Инда, Месопотамии и гробницах египетских фараонов свидетельствуют о том, как высоко ценился этот камень на Древнем Востоке. Если учесть, что в III–II тысячелетиях до н. э. одна из ветвей «Лазуритового» караванного пути проходила через Гузар, то во времена строительства гробницы Тутанхамона Гузар, стоявший на этом пути, процветал, вдоль караванных дорог возникали города и развивалась торговля. Это показывает, что Гузар – одно из древнейших поселений нашей страны. Другим древним путём была караванная дорога иранских Ахеменидов – «Царская дорога» (VI–IV вв. до н. э.): одна её ветвь связывала города Малой Азии и Средиземноморья – Эфес, Сарды – с Сузами, одним из центров Ирана, другая через Иран и Бактрию проходила по Согдиане, Ташкентскому оазису и Казахстану до Алтая. Северная часть этой дороги также проходила непосредственно через пределы Гузара, что говорит о процветании здесь торговли: по природным условиям все торговые пути нашей Родины неизбежно шли через Гузар, и потому он служил воротами, соединявшими южные земли с северными. Великий шёлковый путь (I в. до н. э. – XVI в. н. э.): в 138 году до н. э. китайский император У-ди направил в Среднюю Азию Чжан Цяня, искавшего союзников для борьбы Китая с хунну. К II–I вв. до н. э. по его маршрутам возник караванный путь, связавший Китай со Средней и Западной Азией; позднее его назвали Великим шёлковым путём, общей протяжённостью 12 000 км. Поскольку одна из его ветвей проходила через Гузар, с I века до н. э. до XVI века н. э. Гузар стал одним из цветущих пунктов этого великого караванного пути.
The article describes the contribution of the Guzar oasis, which arose on the ancient Great Silk Road, to the history of Uzbekistan, how it took shape over centuries of long historical processes, and the mark it left on our country’s history. One of the ancient routes of the Bronze Age was called the “Lapis Lazuli Road”: one branch linked Badakhshan, Bactria and Margiana with Khorezm, Sogd, Central Kazakhstan and the Urals, another linked Bactria and Margiana with Mesopotamia. The road started in the Pamir mountains and passed through Iran, the Near East and Egypt. Finds of Badakhshan lapis lazuli in the Indus valley, Mesopotamia and the tombs of the Egyptian pharaohs show how highly this stone was valued in the ancient East. Given that in the 3rd–2nd millennia BCE one branch of the “Lapis Lazuli” caravan road passed through Guzar, at the time Tutankhamun’s tomb was built Guzar, lying on this road, flourished, towns grew along the caravan routes and trade developed. This shows that Guzar is one of the oldest settlements of our country. Another ancient road was the caravan road of the Iranian Achaemenids, the “Royal Road” (6th–4th centuries BCE): one branch connected the cities of Asia Minor and the Mediterranean, such as Ephesus and Sardis, with Susa, one of the centres of Iran, while another ran through Iran and Bactria across Sogdiana, the Tashkent oasis and Kazakhstan as far as the Altai. The northern part of this road also passed directly through Guzar, which testifies to flourishing trade there: given the natural conditions, all the trade routes of our country had to pass through Guzar, so it served as a gateway between the southern lands and the north. The Great Silk Road (1st century BCE – 16th century CE): in 138 BCE the Chinese emperor Wu-di sent Zhang Qian to Central Asia in search of allies against the Xiongnu. By the 2nd–1st centuries BCE a caravan road linking China with Central and Western Asia had emerged along his routes; it later became known as the Great Silk Road, some 12,000 km long. Because one of its branches passed through Guzar, from the 1st century BCE to the 16th century CE Guzar was one of the flourishing points of this great caravan road.
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
This abstract was translated by the publisher; it is not the author’s text.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Lojuvard yo‘li Shoh yo‘li Buyuk ipak yo‘li “Shohnoma” Afrosiyob Subax Gretsiya Abdujalil to‘qsabo Zangi ota Said Akramxon Лазуритовый путь Царская дорога Великий шёлковый путь «Шахнаме» Афрасиаб Субах Греция Абдужалил токсабо Занги-ата Саид Акрамхан Lapis Lazuli Road Royal Road Great Silk Road “Shahnameh” Afrasiab Subakh Greece Abdujalil toqsabo Zangi Ota Said Akramkhan
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.002.pap43/
Jo‘rayev Abduqayum Ortiqovich. Buyuk Ipak yo‘lidagi qadimgi maskan // Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. II qism. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — B. 187-195. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.002.pap43/
Жураев Абдукаюм Ортикович. Древнее поселение на Великом шёлковом пути // Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть II. — Ташкент: Oriental University, 2025. — С. 187-195. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.002.pap43/
Jo‘rayev Abduqayum Ortiqovich. An ancient settlement on the Great Silk Road // Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part II. — Tashkent: Oriental University, 2025. — pp. 187-195. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.002.pap43/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoБУЮК ИПАК ЙЎЛИДАГИ ҚАДИМГИ МАСКАНhttps://zenodo.org/records/17732295
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.002.pap43
- YilГодYear
- 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 187-195
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Lojuvard yo‘li, Shoh yo‘li, Buyuk ipak yo‘li, “Shohnoma”, Afrosiyob, Subax, Gretsiya, Abdujalil to‘qsabo, Zangi ota, Said AkramxonЛазуритовый путь, Царская дорога, Великий шёлковый путь, «Шахнаме», Афрасиаб, Субах, Греция, Абдужалил токсабо, Занги-ата, Саид АкрамханLapis Lazuli Road, Royal Road, Great Silk Road, “Shahnameh”, Afrasiab, Subakh, Greece, Abdujalil toqsabo, Zangi Ota, Said Akramkhan
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-10-14
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.17732295
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059715



