To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
Zamondan oshgan she’riyat: Alisher Navoiy va tazkira sahifalarida abadiyat
Поэзия, превзошедшая время: Алишер Навои и вечность на страницах тазкира
Poetry beyond time: Alisher Navoi and eternity in the pages of tazkiras
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Maqsud Shayxzodaning “Tazkirachilik tarixidan (Alisher Navoiyning ozarbayjonlik tazkira yozuvchisi shogirdi haqida)” nomli asari Almaz Ulvi Binnatova tarjimasida ozarbayjon tilida chop etilgan 1. Ushbu tadqiqotda Alisher Navoiyning adabiy dahosi, tazkirachilik anʼanalaridagi oʻrni, uning ijodining miqyosi va davrida erishgan obroʻsini yoritishga qaratilgan. Navoiy nafaqat lirik, balki epik ijodi bilan ham hali tirikligida mashhurlikka erishgan boʻlib, bu shuhrat faqat Turkiston bilan cheklanmay, Hijoz, Nishapur, Isfahon kabi shaharlargacha yoyilgan edi. Ushbu asarda tadqiqotchi muallif Maqsud Shayxzoda Abulfaraj Ali ibn al-Husayn ibn Muhammad ibn Ahmad al-Qurashiy al-Isfahoniy (897–967) tomonidan tuzilgan “Kitab al-Aghoni” (“Qoʻshiqlar majmuasi”), Abu Mansur as-Saolibiy (961–1038)ning “Yatimat ad-dahr” (“Zamonaning durdonasi”), Ahmad ibn Umar ibn Ali Nizomiy Arouziy Samarqandiy (asl ismi: Nizomiy Arouziy Samarqandiy) (1110–1161)ning “Chahor maqola” (“Toʻrt suhbat”), Nuriddin Muhammad Awfiy (1171–1233)ning “Lubab al-albab” (“Koʻngillarning magʻzi”), Fariduddin Attorning “Tazkirat ulawliyo”, Navoiy zamondoshi Davlatshoh ibn Alauddavla Samarqandiy (1438– 1491)ning “Tazkirat ush-shuaro”, Abdurahmon Jomiyning “Nafahot ul-uns” va “Bahoriston” (asarining yettinchi boʻlimi – “gulshani” – shoirlarga bagʻishlangan), Navoiyning “Majolis un-nafois” va “Nasoyim ul-muhabbat” asarlari haqida qisqacha toʻxtalib oʻtgach, muallif asosiy maqsadiga oʻtadi. Maqsud Shayxzoda ushbu tadqiqotida Alisher Navoiy tazkira maktabining davomchisi hisoblangan ozarbayjonlik shogirdi – adib Sodiq bek Sodiqiy (Sodiqiy Kitobdor) asari misolida Sharq klassik tazkira anʼanasi haqida soʻz yuritadi. Muallif taʼkidlaydiki, tazkiralar nafaqat adabiy maʼlumotlar toʻplami, balki davr sheʼriyatini tizimlashtirish va uni kelajak avlodlarga yetkazish nuqtayi nazaridan muhim manbadir. U tazkiralarning tuzilish tamoyillari va boʻlimlarini, ularning yozilish sabablarini hamda ularning tizimli xususiyatlarini sharhlab beradi. Maqsud Shayxzoda Navoiy taʼsirining faqat oʻz davri bilan cheklanmaganini, balki umumturkiy adabiyot taraqqiyotida ulkan bir bosqich boʻlganini umumlashtiradi. U bu taʼsirning Ozarbayjon adabiyotida Sodiq bek Sodiqiy (Sodiqiy Kitobdor) misolida qanday namoyon boʻlganini tahlil qilib, Navoiy maktabining umumturkiy adabiy anʼanadagi oʻrnini mustahkamlaydi
Опубликован в переводе Алмаз Ульви Биннатовой на азербайджанский язык труд Максуда Шейхзаде «Из истории тазкира (об азербайджанском ученике Алишера Навои в литературе тазкира)». Исследование показывает, как художественный гений Навои отозвался в традиции тазкира (биографических антологий), раскрывая масштаб его литературного влияния и широкую славу ещё при жизни: лирические и эпические произведения поэта были известны не только в Туркестане, но и в Хиджазе, Нишапуре и Исфахане. После краткого обзора ключевых классических восточных тазкира – «Китаб аль-агани» (Абу-ль-Фарадж аль-Исфахани), «Ятимат ад-дахр» (Са‘алиби), «Чахар макала» (Низами Арузи), «Лубаб аль-альбаб» (Мухаммад Ауфи), «Тазкират аль-аулия» (Аттар), «Тазкират аш-шуара» (Давлатшах Самарканди), «Нафахат аль-унс» и «Бахаристан» (Джами), а также «Маджалис ан-нафаис» и «Насаим аль-мухаббат» самого Навои – исследование обращается к азербайджанскому последователю традиции Навои Садык-беку Садыки (Садыки Китабдару). Шейхзаде рассматривает классическую восточную традицию тазкира через наследие Садыки Китабдара, подчёркивая, что тазкира – не просто собрания биографических сведений, а упорядоченные источники, сохраняющие и передающие поэтические традиции из поколения в поколение, и анализирует их структуру, цели и литературные системы. В заключение Шейхзаде показывает, что влияние Навои не закончилось с его эпохой, а стало важным этапом развития тюркской литературы, особенно в Азербайджане, утвердив место Навои в общей тюркской литературной традиции.
Maqsud Shaykhzadeʼs work "From the History of Tazkirah Writing (On Alisher Navoiʼs Azerbaijani Disciple in Tazkirah Literature)", translated into Uzbek by Almaz Ulvi Binnatova, has been published. The study explores how Alisher Navoiʼs artistic genius echoed through the tazkirah (biographical anthology) tradition, highlighting the scope of his literary influence and his widespread fame during his lifetime. Navoiʼs lyrical and epic works gained significant renown not only in Turkestan but also reached cities such as Hejaz, Nishapur, and Isfahan. After a brief review of key classical Eastern tazkirahs such as Kitab al-Aghani (Abulfaraj al-Isfahani), Yatimat al-dahr (Thaʼalibi), Chahar Maqala (Nizami Aruzi), Lubab al-albab (Nūr al-Din Muhammad Aufi), Tadhkirat al-awliya (Attar), Tadhkirat al-shuʼara (Dawlatshah Samarqandi), Nafahat al-uns and Baharestan (Jami), as well as Navoiʼs own Majalis al-Nafais and Nasayim al-Muhabbat, the study shifts its focus to an Azerbaijani follower of Navoiʼs tradition – Sadiq bey Sadiqi (Sadiqi Kitabdar). In this research, Maqsud Shaykhzade examines the classical tradition of Eastern tazkirah writing through the legacy of Sadiqi Kitabdar. He emphasizes that tazkirahs are not only collections of biographical data but also structured sources that preserve and transmit poetic traditions across generations. He analyzes the structure, purpose, and literary systems of these anthologies. In conclusion, Shaykhzade demonstrates that Navoiʼs influence did not end in his time; rather, it represents a significant stage in the development of Turkic literature, particularly in Azerbaijani contexts, solidifying Navoiʼs place in the wider Turkic literary tradition
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Alisher Navoiy tazkirachilik Maqsud Shayxzoda Sodiqbek Sodiqiy (Sodiqiy Kitobdor) “Majmaʼ ul-xavoss” Almaz Ulviy Binnatova Алишер Навои жанр тазкира Максуд Шейхзаде Садык-бек Садыки (Садыки Китабдар) «Маджма‘ аль-хавасс» Алмаз Ульви Биннатова Alisher Navoi tazkirah writing Maqsud Shaykhzade Sadiq bey Sadiqi (Sadiqi Kitabdar) Majmaʼ al-Khawass Almaz Ulvi Binnatova
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap35/
Haqiqat Bunyatova. Zamondan oshgan she’riyat: Alisher Navoiy va tazkira sahifalarida abadiyat // Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — B. 162-168. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap35/
Хагигат Бунятова. Поэзия, превзошедшая время: Алишер Навои и вечность на страницах тазкира // Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I. — Ташкент: Oriental University, 2025. — С. 162-168. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap35/
Haqiqat Bunyatova. Poetry beyond time: Alisher Navoi and eternity in the pages of tazkiras // Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I. — Tashkent: Oriental University, 2025. — pp. 162-168. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap35/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoZAMONDAN OSHGAN SHE'RIYAT: ALISHER NAVOIY VA TAZKIRA SAHIFALARIDA ABADIYAThttps://zenodo.org/records/17339770
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.001.pap35
- YilГодYear
- 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 162-168
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Alisher Navoiy, tazkirachilik, Maqsud Shayxzoda, Sodiqbek Sodiqiy (Sodiqiy Kitobdor), “Majmaʼ ul-xavoss”, Almaz Ulviy BinnatovaАлишер Навои, жанр тазкира, Максуд Шейхзаде, Садык-бек Садыки (Садыки Китабдар), «Маджма‘ аль-хавасс», Алмаз Ульви БиннатоваAlisher Navoi, tazkirah writing, Maqsud Shaykhzade, Sadiq bey Sadiqi (Sadiqi Kitabdar), Majmaʼ al-Khawass, Almaz Ulvi Binnatova
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-10-14
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.17339770
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059697



