ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

«Ming bir kecha» ertaklarining o‘zbekcha tarjimalarida madaniy moslashuv (adaptatsiya) va uning tanqidiy tahlili

Культурная адаптация в узбекских переводах сказок «Тысяча и одна ночь» и её критический анализ

Cultural adaptation in the Uzbek translations of the “One Thousand and One Nights” tales and its critical analysis

Matibayeva Raziya BaltabayevnaМатибаева Разия БалтабаевнаMatibayeva Raziya Baltabayevna

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada jahon adabiyotining nodir durdonasi – «Ming bir kecha» ertaklarining o‘zbekcha tarjimalaridagi madaniy moslashuv (adaptatsiya) hodisasi tadqiq etiladi. Asarning turli davrlarda yaratilgan o‘zbekcha nashrlari qiyosiy-tarixiy metod asosida tahlil qilinib, ulardagi realiyalar, diniy-ma’rifiy tushunchalar va ijtimoiy-maishiy tasvirlarning berilishidagi o‘ziga xosliklar ochib beriladi. Tadqiqotning maqsadi – tarjima jarayonida yuz bergan madaniy moslashuvlarning sabablarini (ma’rifiy, mafkuraviy, badiiy-estetik) aniqlash va ularga tanqidiy baho berish orqali o‘zbek tarjimachilik maktabi rivojining muhim bir bosqichini o‘rganishdan iborat

В статье рассматривается явление культурной адаптации в узбекских переводах «Тысячи и одной ночи» – редкой жемчужины мировой литературы. Узбекские издания произведения, созданные в разные периоды, анализируются сравнительно-историческим методом; выявляются особенности передачи реалий, религиозно-просветительских понятий и бытовых картин. Цель исследования – изучить важный этап развития узбекской переводческой школы, выявив и критически оценив причины культурных адаптаций (просветительских, идеологических, художественно-эстетических), возникавших в процессе перевода.

This article examines the phenomenon of cultural adaptation in Uzbek translations of "One Thousand and One Nights," a rare gem of world literature. Uzbek editions of the work, created in different periods, are analyzed using the comparative-historical method, revealing the peculiarities in the presentation of realia, religious and educational concepts, and socio-domestic portrayals. The purpose of the research is to study an important stage in the development of the Uzbek translation school by identifying and critically evaluating the reasons for cultural adaptations (educational, ideological, artistic-aesthetic) that occurred during the translation process

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: «Ming bir kecha» arab ertaklari tarjima madaniy moslashuv adaptatsiya mahalliylashtirish tarjima tanqidi realiyalar Sidqiy Xandayliqiy Solih Mutallibov Shahrizoda badiiyat «Тысяча и одна ночь» арабские сказки перевод культурная адаптация локализация критика перевода реалии Сидки Хандайлики Солих Муталлибов Шахризода художественность “One Thousand and One Nights” Arabic tales translation cultural adaptation localization translation criticism realia Sidqi Khandayliqi Solih Mutallibov Shahrizoda artistry

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap04/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2025.001.pap04
YilГодYear
2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
20-23
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
«Ming bir kecha», arab ertaklari, tarjima, madaniy moslashuv, adaptatsiya, mahalliylashtirish, tarjima tanqidi, realiyalar, Sidqiy Xandayliqiy, Solih Mutallibov, Shahrizoda, badiiyat«Тысяча и одна ночь», арабские сказки, перевод, культурная адаптация, локализация, критика перевода, реалии, Сидки Хандайлики, Солих Муталлибов, Шахризода, художественность“One Thousand and One Nights”, Arabic tales, translation, cultural adaptation, localization, translation criticism, realia, Sidqi Khandayliqi, Solih Mutallibov, Shahrizoda, artistry
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-10-14
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mahmudxo‘ja Behbudiyning publitsistik merosida milliy tarbiya g‘oyalarining yoritilishi Идеи национального воспитания в публицистическом наследии Махмудходжи Бехбуди Ideas of national upbringing in the journalistic legacy of Mahmudkhoja Behbudi Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · 103-105-b.Алмуратова Гулбахор Мансур кизи · 2026 · с. 103-105Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · pp. 103-105TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap19/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Zamonaviy nasrda fojiaviy anglash va shaxs inqirozi Трагическое осознание и кризис личности в современной прозе Tragic awareness and the crisis of the individual in contemporary prose Mustafoyeva X. X. · 2026 · 236-239-b.Мустафоева Х. Х. · 2026 · с. 236-239Mustafoyeva X. X. · 2026 · pp. 236-239TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap50/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab va o‘zbek tillarida badiiy metaforalarning konseptual maydoni Концептуальное поле художественных метафор в арабском и узбекском языках The conceptual field of literary metaphors in Arabic and Uzbek Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · 205-209-b.Азимов Азамхон Усмонжон угли, Каримова Шахло Ганиевна · 2026 · с. 205-209Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · pp. 205-209TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap43/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Inglizcha siyosiy frazeologik birliklarning leksik-semantik guruhlari Лексико-семантические группы английских политических фразеологизмов Lexical-semantic groups of English political phraseological units Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · 210-214-b.Халбекова Нигора Умматкуловна · 2026 · с. 210-214Halbekova Nigora Ummatkulovna · 2026 · pp. 210-214TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap44/