To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
«Ming bir kecha» ertaklarining o‘zbekcha tarjimalarida madaniy moslashuv (adaptatsiya) va uning tanqidiy tahlili
Культурная адаптация в узбекских переводах сказок «Тысяча и одна ночь» и её критический анализ
Cultural adaptation in the Uzbek translations of the “One Thousand and One Nights” tales and its critical analysis
Matibayeva Raziya BaltabayevnaМатибаева Разия БалтабаевнаMatibayeva Raziya Baltabayevna
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada jahon adabiyotining nodir durdonasi – «Ming bir kecha» ertaklarining o‘zbekcha tarjimalaridagi madaniy moslashuv (adaptatsiya) hodisasi tadqiq etiladi. Asarning turli davrlarda yaratilgan o‘zbekcha nashrlari qiyosiy-tarixiy metod asosida tahlil qilinib, ulardagi realiyalar, diniy-ma’rifiy tushunchalar va ijtimoiy-maishiy tasvirlarning berilishidagi o‘ziga xosliklar ochib beriladi. Tadqiqotning maqsadi – tarjima jarayonida yuz bergan madaniy moslashuvlarning sabablarini (ma’rifiy, mafkuraviy, badiiy-estetik) aniqlash va ularga tanqidiy baho berish orqali o‘zbek tarjimachilik maktabi rivojining muhim bir bosqichini o‘rganishdan iborat
В статье рассматривается явление культурной адаптации в узбекских переводах «Тысячи и одной ночи» – редкой жемчужины мировой литературы. Узбекские издания произведения, созданные в разные периоды, анализируются сравнительно-историческим методом; выявляются особенности передачи реалий, религиозно-просветительских понятий и бытовых картин. Цель исследования – изучить важный этап развития узбекской переводческой школы, выявив и критически оценив причины культурных адаптаций (просветительских, идеологических, художественно-эстетических), возникавших в процессе перевода.
This article examines the phenomenon of cultural adaptation in Uzbek translations of "One Thousand and One Nights," a rare gem of world literature. Uzbek editions of the work, created in different periods, are analyzed using the comparative-historical method, revealing the peculiarities in the presentation of realia, religious and educational concepts, and socio-domestic portrayals. The purpose of the research is to study an important stage in the development of the Uzbek translation school by identifying and critically evaluating the reasons for cultural adaptations (educational, ideological, artistic-aesthetic) that occurred during the translation process
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: «Ming bir kecha» arab ertaklari tarjima madaniy moslashuv adaptatsiya mahalliylashtirish tarjima tanqidi realiyalar Sidqiy Xandayliqiy Solih Mutallibov Shahrizoda badiiyat «Тысяча и одна ночь» арабские сказки перевод культурная адаптация локализация критика перевода реалии Сидки Хандайлики Солих Муталлибов Шахризода художественность “One Thousand and One Nights” Arabic tales translation cultural adaptation localization translation criticism realia Sidqi Khandayliqi Solih Mutallibov Shahrizoda artistry
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap04/
Matibayeva Raziya Baltabayevna. «Ming bir kecha» ertaklarining o‘zbekcha tarjimalarida madaniy moslashuv (adaptatsiya) va uning tanqidiy tahlili // Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — B. 20-23. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap04/
Матибаева Разия Балтабаевна. Культурная адаптация в узбекских переводах сказок «Тысяча и одна ночь» и её критический анализ // Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I. — Ташкент: Oriental University, 2025. — С. 20-23. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap04/
Matibayeva Raziya Baltabayevna. Cultural adaptation in the Uzbek translations of the “One Thousand and One Nights” tales and its critical analysis // Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I. — Tashkent: Oriental University, 2025. — pp. 20-23. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap04/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodo«МИНГ БИР КЕЧА» ЭРТАКЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ТАРЖИМАЛАРИДА МАДАНИЙ МОСЛАШУВ (АДАПТАЦИЯ) ВА УНИНГ ТАНҚИДИЙ ТАҲЛИЛИhttps://zenodo.org/records/17339298
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.001.pap04
- YilГодYear
- 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 20-23
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- «Ming bir kecha», arab ertaklari, tarjima, madaniy moslashuv, adaptatsiya, mahalliylashtirish, tarjima tanqidi, realiyalar, Sidqiy Xandayliqiy, Solih Mutallibov, Shahrizoda, badiiyat«Тысяча и одна ночь», арабские сказки, перевод, культурная адаптация, локализация, критика перевода, реалии, Сидки Хандайлики, Солих Муталлибов, Шахризода, художественность“One Thousand and One Nights”, Arabic tales, translation, cultural adaptation, localization, translation criticism, realia, Sidqi Khandayliqi, Solih Mutallibov, Shahrizoda, artistry
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-10-14
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.17339298
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059697



