To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
Ko‘ptilli lug‘atlarda tarjima masalasi
Проблема перевода в многоязычных словарях
The problem of translation in multilingual dictionaries
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Alloma Mahmud Zamaxshariyning tilshunoslik, lug‘atshunoslik, adabiyotshunoslikka oid ilmiy merosiga mansub 86 ta asar aniqlangan. Olim ilmiy merosida “Muqaddamatu-l-adab” asarining alohida o‘rni bor. Birinchi ko‘ptilli lug‘at sifatida e’tirof etilgan ushbu asarning arabcha-forscha-turkiy-mo‘g‘ulcha to‘rt tilli qo‘lyozmalari mavjud. Asar ismlar, fe’llar, yordamchi so‘zlar, ismlarning turlanishi va fe’llarning tuslanishiga oid qismlardan iborat. Dunyo olimlari tomonidan asar matni, so‘zligi va ularning tarjimasiga oid ko‘plab tadqiqotlar amalga oshirilgan. Mo‘g‘ulshunos olim N.Poppe tomonidan lug‘atning mo‘g‘uliy va turkiy so‘zligi o‘rganilgan va “Mongolskiy slovar «Mukaddamat al-adab»” nomli kitobida chop etilgan. Tadqiqotda mo‘g‘uliy so‘zlik tadqiqiga alohida urg‘u berilgan va qiyos uchun turkiy so‘zlik keltirilgan. Maqolada olimning tadqiqotdagi uslubi, o‘ziga xosligi, tarjimalariga munosabat bildirilgan
Выявлено 86 трудов из научного наследия Махмуда Замахшари по языкознанию, лексикографии и литературе. Значительное место в нём занимает сочинение «Мукаддимат аль-адаб». Сохранились его арабско-персидско-тюркско-монгольские четырёхъязычные рукописи; оно считается самым ранним многоязычным словарём. Сочинение состоит из разделов об именах, глаголах и служебных словах, склонении имён и спряжении глаголов. Учёные мира провели многочисленные исследования текста, лексики и переводов этого труда. В частности, монголовед Н. Поппе изучил монгольскую и тюркскую лексику словаря и опубликовал работу «Монгольский словарь „Мукаддимат аль-адаб“». В ней основное внимание уделено монгольской лексике, а тюркская привлечена для сравнения. В статье описываются метод исследования учёного, его своеобразие, а также переводы.
86 Works of Mahmud Zamakhshariʼs scientific heritage on Linguistics, Lexicography and Literature have been found out. The work “Muqaddamat al-Adab” has a significant place in his scientific heritage. There are Arabic-Persian-Turkic- Mongolian four-lingual manuscripts of this work and it is considered as the earliest multilingual dictionary. The works consists of chapters of nouns, verbs, and auxiliary words, declension of nouns and inflection of verbs. Scholars of the world have carried out numerous studies on text and vocabulary of the work, and its translations as well. Especially, a specialist on Mongol Studies N.Poppe has studied Mongolian and Turkic vocabulary of the dictionary publishing a work “Mongolian Dictionary of “Muqaddamat al-Adab”. There was more emphasis on Mongolian vocabulary in this study and Turkic vocabulary has been included for comparison. The article describes the scholarʼs research method, and its uniqueness and translations as well
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Mahmud Zamaxshariy “Muqaddamatu-l-adab” mo‘g‘uliy turkiy so‘zlik ko‘ptilli lug‘at Махмуд Замахшари «Мукаддимат аль-адаб» монгольский язык тюркская лексика многоязычный словарь Mahmud Zamakhshari Muqaddamat al-Adab Mongolian Turkic vocabulary multilingual dictionary
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap02/
Islomov Zohid. Ko‘ptilli lug‘atlarda tarjima masalasi // Zamonaviy ilm-fan va taʼlimning dolzarb masalalari: muammolar, vazifalar va yechimlar. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. I qism. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — B. 10-15. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap02/
Исломов Зохид. Проблема перевода в многоязычных словарях // Актуальные вопросы современной науки и образования: проблемы, задачи и решения. Материалы международной научно-практической конференции. Часть I. — Ташкент: Oriental University, 2025. — С. 10-15. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap02/
Islomov Zohid. The problem of translation in multilingual dictionaries // Contemporary Issues of Science and Education: Problems, Tasks and Solutions. Proceedings of the International Scientific-Practical Conference. Part I. — Tashkent: Oriental University, 2025. — pp. 10-15. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.001.pap02/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoКЎПТИЛЛИ ЛУҒАТЛАРДА ТАРЖИМА МАСАЛАСИhttps://zenodo.org/records/17339230
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.001.pap02
- YilГодYear
- 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 10-15
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Mahmud Zamaxshariy, “Muqaddamatu-l-adab”, mo‘g‘uliy, turkiy so‘zlik, ko‘ptilli lug‘atМахмуд Замахшари, «Мукаддимат аль-адаб», монгольский язык, тюркская лексика, многоязычный словарьMahmud Zamakhshari, Muqaddamat al-Adab, Mongolian, Turkic vocabulary, multilingual dictionary
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-10-14
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.17339230
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059697



