ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Oliy ta’lim muassasalarida tarix fanini o‘qitishda tarixiy lug‘at va atamalardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari

Особенности использования исторических словарей и терминов при преподавании истории в высших учебных заведениях

Distinctive features of using historical vocabulary and terminology in teaching history at higher education institutions

Norkulova Gulida Sodikovna iDНоркулова Гулида Содиковна iDNorkulova Gulida Sodikovna iD

Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology · ISSN 2181-4465

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida tarix fanini o‘qitishda tarixiy lug‘at va atamalardan foydalanishning pedagogik hamda metodik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarixiy terminlarning talabalarda tarixiy tafakkur, ilmiy dunyoqarash va manbashunoslik kompetensiyasini shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, tarixiy tushunchalarni tizimli o‘qitish, terminologik tahlilni tashkil etish va tarixiy manbalar bilan ishlashning samarali usullari ko‘rsatib berilgan. Kichik guruhlarda ishlash, klaster, “T.A.R.I.X.” va “Xulosa-daraxt hosilida” kabi interfaol metodlarning tarixiy atamalarni o‘zlashtirishga ta’siri ochib berilgan. Elektron glossariy va raqamli lug‘atlardan foydalanishning didaktik imkoniyatlari ham tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari tarixiy lug‘at va atamalardan tizimli hamda kontekstual foydalanish tarix fanini o‘qitish samaradorligini oshirish, talabalarning mustaqil fikrlashi va ilmiy nutqini rivojlantirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi. Mazkur yondashuv tarixiy bilimlarni chuqur o‘zlashtirishga hamda bo‘lajak tarix o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishga muhim pedagogik asos bo‘lib xizmat qiladi.

В данной статье анализируются педагогические и методические особенности использования исторических словарей и терминов в преподавании истории в высших учебных заведениях. В исследовании раскрывается роль исторических терминов в формировании у студентов исторического мышления, научного мировоззрения и источниковедческой компетенции. Также показаны эффективные методы системного обучения историческим понятиям, организации терминологического анализа и работы с историческими источниками. Раскрыто влияние таких интерактивных методов, как работа в малых группах, кластер, «Т.A.R.I.Х.» и «Дерево выводов» на усвоение исторических терминов. Проанализированы также дидактические возможности использования электронных глоссариев и цифровых словарей. Результаты исследования показывают, что системное и контекстуальное использование исторических словарей и терминов служит повышению эффективности преподавания истории, развитию у студентов самостоятельного мышления и научной речи. Данный подход является важной педагогической основой для глубокого усвоения исторических знаний и формирования профессиональных компетенций будущих учителей истории.

This article analyzes the pedagogical and methodological features of using historical dictionaries and terms in teaching history at higher education institutions. The study highlights the role of historical terminology in shaping students' historical thinking, scientific worldview, and source analysis competence. Furthermore, it demonstrates effective methods for the systematic teaching of historical concepts, organizing terminological analysis, and working with historical sources. The impact of interactive methods – such as small group work, cluster, "T.A.R.I.X. " and "Conclusion- Tree Harvest" – on the acquisition of historical terms is revealed. The didactic potential of using electronic glossaries and digital dictionaries is also analyzed. The research findings indicate that the systematic and contextual use of historical dictionaries and terms increases the effectiveness of history instruction and develops students' independent thinking and academic discourse. This approach serves as a crucial pedagogical foundation for the profound mastery of historical knowledge and the formation of professional competencies in future history teachers.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: tarixiy lug‘at tarixiy atamalar tarix ta’limi tarixiy tafakkur terminologik tahlil interfaol metodlar elektron glossariy manbashunoslik kompetensiyasi исторический словарь исторические термины историческое образование историческое мышление терминологический анализ интерактивные методы электронный глоссарий источниковедческая компетенция historical dictionary historical terms history education historical thinking terminological analysis interactive methods electronic glossary source analysis competence

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art02/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Ғаффоров Я. (2019) Тарих ўқитиш методикаси. – Тошкент: Ўқитувчи. – 220 б
  2. Каримов А. (2020) Тарих ўқитиш методикаси ва назарияси. – Тошкент: ТДПУ нашриёти. – 256 б
  3. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi (2021) Tarix fanining o‘quv-uslubiy majmuasi. – Toshkent. – 180 b. 3-son, 2026-yil
  4. Расулов Б. (2022) Терминологиянинг ўзига хос хусусиятлари ва унинг бугунги кундаги аҳамияти // Илмий мақолалар тўплами. – Тошкент. – Б. 30-38
  5. Seixas P. (2017) Historical Thinking and Historical Consciousness. – Toronto: University of Toronto Press. – 210 p
  6. To‘xtayev N. (2018) Pedagogik terminlar uyadoshlik lug‘ati. – Toshkent: Fan. – 150 b
  7. Wineburg S. (2001) Historical Thinking and Other Unnatural Acts. – Philadelphia: Temple University Press. – 255 p
  8. Xolmatov D. (2023) Tarix fanini o‘qitishda innovatsion pedagogik texnologiyalar // Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent. – B. 50-57

Tarkibida:Входит в:Part of: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.009.art02
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Innovatsion pedagogika va psixologiya Инновационная педагогика и психология Innovative Pedagogy and Psychology
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
2181-4465
SonВыпускIssue
3-son (3), 2026№ 3 (3), 2026No. 3 (3), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
14-21
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
tarixiy lug‘at, tarixiy atamalar, tarix ta’limi, tarixiy tafakkur, terminologik tahlil, interfaol metodlar, elektron glossariy, manbashunoslik kompetensiyasiисторический словарь, исторические термины, историческое образование, историческое мышление, терминологический анализ, интерактивные методы, электронный глоссарий, источниковедческая компетенцияhistorical dictionary, historical terms, history education, historical thinking, terminological analysis, interactive methods, electronic glossary, source analysis competence
ORCID
Norkulova Gulida Sodikovna — 0009-0006-9807-3233
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-08-27
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Raqamli iqtisodiyot sharoitida kichik biznes va tadbirkorlikni logistika tizimi orqali rivojlantirish Развитие малого бизнеса и предпринимательства посредством логистической системы в условиях цифровой экономики Developing small business and entrepreneurship through the logistics system in the digital economy Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · 142-149-b.Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · с. 142-149Mardonova O‘g‘iloy Ilhom qizi · 2026 · pp. 142-149TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art14/ Maqola Статья Article Talabalarda emotsional introvertlikning namoyon bo‘lishiga ijtimoiy tarmoqlarning ta’siri Влияние социальных сетей на проявление эмоциональной интровертированности у студентов The impact of social media on the manifestation of emotional introversion among students Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · 126-137-b.Санаев Алишер Комилжон ўғли · 2026 · с. 126-137Sanayev Alisher Komiljon o‘g‘li · 2026 · pp. 126-137TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art13/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article O‘zbek va ingliz dramatik diskursidagi metaforalarda gender semalarning tavsifi Описание гендерных сем в метафорах в узбекском и английском драматическом дискурсе Description of gender semes in metaphors within Uzbek and English dramatic discours Rasulova Munojat Akmaljonovna · 2026 · 47-57-b.Расулова Муножат Акмалжоновна · 2026 · с. 47-57Rasulova Munojat Akmaljonovna · 2026 · pp. 47-57TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art05/