ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Hijriy ilk uch asrda vafayot ilmining shakllanishi va taraqqiyoti

Становление и развитие науки о вефейат в первые три века хиджры

The formation and development of the science of wafayat in the first three centuries of Hijra

Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich iDДжураев Мухриддин Хасанович iDJo‘rayev Muxriddin Xasanovich iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada hadis ilmining muhim tarmoqlaridan biri bo‘lgan vafayot (vafotlar) ilmining hijriy ilk uch asrdagi shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida vafayot ma’lumotlarining dastlab Siyar va Mag‘oziy asarlari tarkibida paydo bo‘lishi, keyinchalik esa mustaqil rijol ilmining asosi sifatida shakllanish jarayoni tahlil qilingan. Islom tarixnavisligining ilk davriga oid manbalar, xususan, Ibn Shihob az-Zuhriy, Ibn Sa’d va Imom al- Buxoriy kabi olimlarning asarlaridagi vafot qaydlari qiyosiy o‘rganilgan. Maqolada vafot sanalarining hadis roviylari ishonchliligini aniqlash hamda sanad uzilishlarini (inqito) topishdagi metodologik ahamiyati ochib berilgan.

В данной статье исследуются этапы формирования и развития науки о вефейат (датах смерти), одной из важных отраслей хадисоведения, в первые три века хиджры. В ходе исследования анализируется процесс возникновения сведений о смерти первоначально в составе трудов по Сире и Магази, а в дальнейшем — их становление как основы независимой науки о передатчиках (риджал). Проведен сравнительный анализ упоминаний о смерти в источниках раннего периода исламской историографии, в частности, в трудах таких ученых, как Ибн Шихаб аз-Зухри, Ибн Сад и Имам аль-Бухари. В статье раскрывается методологическое значение дат смерти в определении достоверности передатчиков хадисов и выявлении разрывов в цепи передачи (инкита).

This article examines the stages of formation and development of the science of Wafayat (dates of death), one of the crucial branches of Hadith studies, during the first three centuries of the Hijra. The research analyzes the process by which information regarding deaths initially appeared within the works of Seerah and Maghazi, and subsequently evolved into the foundation of the independent science of Rijal. A comparative study was conducted on death records in early Islamic historiographical sources, specifically in the works of scholars such as Ibn Shihab al-Zuhri, Ibn Sa'd, and Imam al-Bukhari. The article highlights the methodological significance of death dates in determining the reliability of Hadith narrators and identifying gaps in the chains of transmission (inqita).

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Hadis ilmi vafayot rijol ilmi tabaqot siyar mag‘oziy roviy hijriy ilk uch asr xronologiya metodologiya Хадисоведение вефейат наука о риджал табакат сира магази передатчик (рави) первые три века хиджры хронология методология Hadith studies Wafayat Science of Rijal Tabaqat Seerah Maghazi Narrator (Rawi) First three centuries of Hijra Chronology Methodology

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art15/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Âşıkkutlu E. (1997). Hadiste Ricâl Tenkidi (Cerh ve Ta’dîl İlmi). – İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, – 223 s
  2. Abu Zahv M. M. (1958). al-Hadis va-l-muhaddisun. Qohira: Dar al-kutub al-ʻarabiy ~300-400 s
  3. Dûrî A. (2002). İbn Şihâb ez-Zührî ve İslâm Tarih Yazıcılığının Başlamasındaki Rolü (çev. C. Avcı). Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (6), – İstanbul:Sakarya. – S. 57-76
  4. Ertürk M. (1997). Tecdid Hadisinin Metin Tenkidi Açısından Değerlendirilmesi. İslami Araştırmalar Dergisi, 10(1-2-3), – Ankara. –S.125-137
  5. Ibn al-Saloh. (1404/1984). Ulum al-hadis – Muqaddimat Ibn al-Saloh (tahq. Nuriddin Itr). – Dimashq/Bayrut: Dar al-fikr, – 252 s
  6. Koçyiğit T. (1980). Hadis Istılahları. – Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. –508 s
  7. Koçyiğit T. (2013). Hadis Usulü. – Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, –392 s
  8. al-Kalbiy. (1407/1986). Jamharat al-nasab (tahq. N. Hasan). – Bayrut: Alam al-kutub – Maktabat al-nahda al-arabiyya. – 736 s. TARIX Al-BUXORIY 3- son, 2026-yil
  9. Öz Ş. (2008). İlk Siyer Kaynakları ve Müellifleri. – İstanbul: İSAR Vakfı Yayınları, XVIII – 521 s
  10. al-Sadusiy. (1986). Kitab al-hadaf min nasab Quraysh (tahq. Salohiddin al-Munajjid). – Bayrut/Qohira: Dar al-kitab al-jadid. –120 s
  11. al-Suyutiy Jaloliddin. (1415/1995). Tadrib al-roviy fi sharh taqrib al- Navaviy (tahq. al-Faryobiy). – Dimashq/Bayrut: Maktabat al-kavtsar – 800 s
  12. al-Zuhriy Ibn Shihob. (1401/1981). al-Mag‘oziy al-nabaviyya (tahq. S. Zakkar). – Dimashq/Bayrut: Dar al-fikr –200 s

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.007.art15
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
3-son (3), 2026№ 3 (3), 2026No. 3 (3), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
143-155
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Hadis ilmi, vafayot, rijol ilmi, tabaqot, siyar, mag‘oziy, roviy, hijriy ilk uch asr, xronologiya, metodologiyaХадисоведение, вефейат, наука о риджал, табакат, сира, магази, передатчик (рави), первые три века хиджры, хронология, методологияHadith studies, Wafayat, Science of Rijal, Tabaqat, Seerah, Maghazi, Narrator (Rawi), First three centuries of Hijra, Chronology, Methodology
ORCID
Jo‘rayev Muxriddin Xasanovich — 0009-0000-5532-0616
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-08-27
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Masofaviy ta’limda avangard pedagogikasining didaktik imkoniyatlari Дидактический потенциал авангардной педагогики в условиях дистанционного обучения Didactic potential of avant-garde pedagogy in distance learning Norqo‘ziyeva Shaxnoza Ismoiljonovna · 2026 · 52-62-b.Norqo‘ziyeva Shaxnoza Ismoiljonovna · 2026 · с. 52-62Norqo‘ziyeva Shaxnoza Ismoiljonovna · 2026 · pp. 52-62TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art06/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/