Maqola Статья Article
Mirzo Ulug‘bek va Muhammad Xorazmiyning “yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlari qiyosiy tahlili
Сравнительный анализ взглядов Мирзо Улугбека и Мухаммада аль-Хорезми на теорию «семи климатов»
A comparative analysis of the views of Mirzo Ulugbek and Muhammad al-Khwarizmi on the theory of the “seven climes”
Bo‘riyev Islom Sobir o‘g‘liБуриев Ислом Собир углиBo‘riyev Islom Sobir o‘g‘li
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada buyuk o‘zbek qomusiy olimlari Mirzo Ulug‘bek Muhammad Tarag‘ay (1394-1449) va Abu Abdulloh Muhammad ibn Muso Xorazmiy (783-850) ijodidagi “Yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlar o‘zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Muhammad Xorazmiy musulmon olimlari orasida “Yetti iqlim” nazariyasining asoschisi, geografiyaga doi r bir qancha asarlar muallifi, Turonda bu ilm rivojiga tamal toshini qo‘ygan shaxs sanaladi. Shu tufayli uning bu sohadagi ilmiy merosi nisbatan yaxshi o‘rganilgan. Biroq bu mutafakkir boshlab bergan g‘oyalarni Ikkinchi Uyg‘onish chog‘ida davom ettirgan Mi rzo Ulug‘bekning ijodidagi geografik qarashlar ancha kamroq tadqiq etilgan. Umuman, Muhammad Xorazmiy va Mirzo Ulug‘bekning “Yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlarini qiyosiy o‘rganish O‘zbekistonda geografiya ilmining tarixiy rivojlanishini tadqiq etish da dolzarb ahamiyatga egadir.
В данной статье представлен сравнительный анализ взглядов на теорию «семи климатов» в трудах великих узбекских энциклопедистов Мирзы Улугбека Мухаммада Тарагая (1394 –1449) и Абу Абдуллы Мухаммада ибн Мусы аль-Хорезми (783–850). Мухаммад аль-Хорезми считается среди мусульманских ученых основателем теории «семи климатов», автором нескольких работ по географии и человеком, заложившим основы развития этой науки в Туране. В связи с этим его научное наследие в этой области относительно хорошо изучено. Однако географические взгляды в работах Мирзы Улугбека, который в эпоху Второго Ренессанса продолжил идеи, начатые этим мыслителем, изучены гораздо меньше. В целом, сравнительное изучение взглядов Мухаммада аль-Хорезми и Мирзы Улугбека на теорию «семи климатов» имеет большое значение при изучении исторического развития географической науки в Узбекистане.
This article provides a comparative analysis of the views on the theory of the "Seven Climates" in the works of the great Uzbek encyclopedists Mirza Ulughbek Muhammad Taraghai (1394 –1449) and Abu Abdullah Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi (783-850). Muhammad Al-Khwarizmi is considered among Muslim scholars to be the founder of the theory of the "Seven Climates", the author of several works on geography, and the person who laid the foundation for the development of this science in Turan. Because of this, his scientific legacy in this field has been relatively well studied. However, geographical views in the works of Mirza Ulughbek, who continued during the Second Renaissance the ideas started by this thinker, have been much less studied. In general, a comparative study of the views of Muhammad al-Khwarizmi and Mirza Ulughbek on the theory of the “Seven Climates” is of great importance in studying the historical development of geographical science in Uzbekistan.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Mirzo Ulug‘bek Muhammad ibn Muso Xorazmiy Turon qomusiy olim Birinchi Uyg‘onish Ikkinchi Uyg‘onish geografiya “Yetti iqlim” nazariyasi Мирза Улугбек Мухаммад ибн Муса аль-Хорезми Turan энциклопедист Первый Ренессанс Второй Ренессанс география теория «семи климатов» Mirza Ulughbek Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi Turan encyclopedist First Renaissance Second Renaissance geography "Seven Climates" theory
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/
Bo‘riyev Islom Sobir o‘g‘li. Mirzo Ulug‘bek va Muhammad Xorazmiyning “yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlari qiyosiy tahlili // Al-Buxoriy. — 2026. — Maxsus son. — B. 129-136. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/
Буриев Ислом Собир угли. Сравнительный анализ взглядов Мирзо Улугбека и Мухаммада аль-Хорезми на теорию «семи климатов» // Ал-Бухорий. — 2026. — Специальный выпуск. — С. 129-136. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/
Bo‘riyev Islom Sobir o‘g‘li. A comparative analysis of the views of Mirzo Ulugbek and Muhammad al-Khwarizmi on the theory of the “seven climes” // Al-Bukhari. — 2026. — Special issue. — pp. 129-136. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoMirzo Ulug‘bek va Muhammad Xorazmiyning “yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlari qiyosiy tahlilihttps://zenodo.org/records/23063836
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag'ishlangan maxsus son Ал-Бухорий. Научный журнал. Специальный выпуск к 690-летию Амира Темура Al-Bukhari. Scientific journal. Special issue for the 690th anniversary of Amir Temur
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.003.art14
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- Maxsus son, 2026Специальный выпуск, 2026Special issue, 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 129-136
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Mirzo Ulug‘bek, Muhammad ibn Muso Xorazmiy, Turon, qomusiy olim, Birinchi Uyg‘onish, Ikkinchi Uyg‘onish, geogr afiya, “Yetti iqlim” nazariyasiМирза Улугбек, Мухаммад ибн Муса аль-Хорезми, Turan, энциклопедист, Первый Ренессанс, Второй Ренессанс, география, теория «семи климатов»Mirza Ulughbek, Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi, Turan, encyclopedist, First Renaissance, Second Renaissance, geography, "Seven Climates" theory
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-04-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-28
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23063836
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059641
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



