ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Mirzo Ulug‘bek va Muhammad Xorazmiyning “yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlari qiyosiy tahlili

Сравнительный анализ взглядов Мирзо Улугбека и Мухаммада аль-Хорезми на теорию «семи климатов»

A comparative analysis of the views of Mirzo Ulugbek and Muhammad al-Khwarizmi on the theory of the “seven climes”

Bo‘riyev Islom Sobir o‘g‘liБуриев Ислом Собир углиBo‘riyev Islom Sobir o‘g‘li

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada buyuk o‘zbek qomusiy olimlari Mirzo Ulug‘bek Muhammad Tarag‘ay (1394-1449) va Abu Abdulloh Muhammad ibn Muso Xorazmiy (783-850) ijodidagi “Yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlar o‘zaro qiyosiy tahlil qilinadi. Muhammad Xorazmiy musulmon olimlari orasida “Yetti iqlim” nazariyasining asoschisi, geografiyaga doi r bir qancha asarlar muallifi, Turonda bu ilm rivojiga tamal toshini qo‘ygan shaxs sanaladi. Shu tufayli uning bu sohadagi ilmiy merosi nisbatan yaxshi o‘rganilgan. Biroq bu mutafakkir boshlab bergan g‘oyalarni Ikkinchi Uyg‘onish chog‘ida davom ettirgan Mi rzo Ulug‘bekning ijodidagi geografik qarashlar ancha kamroq tadqiq etilgan. Umuman, Muhammad Xorazmiy va Mirzo Ulug‘bekning “Yetti iqlim” nazariyasiga doir qarashlarini qiyosiy o‘rganish O‘zbekistonda geografiya ilmining tarixiy rivojlanishini tadqiq etish da dolzarb ahamiyatga egadir.

В данной статье представлен сравнительный анализ взглядов на теорию «семи климатов» в трудах великих узбекских энциклопедистов Мирзы Улугбека Мухаммада Тарагая (1394 –1449) и Абу Абдуллы Мухаммада ибн Мусы аль-Хорезми (783–850). Мухаммад аль-Хорезми считается среди мусульманских ученых основателем теории «семи климатов», автором нескольких работ по географии и человеком, заложившим основы развития этой науки в Туране. В связи с этим его научное наследие в этой области относительно хорошо изучено. Однако географические взгляды в работах Мирзы Улугбека, который в эпоху Второго Ренессанса продолжил идеи, начатые этим мыслителем, изучены гораздо меньше. В целом, сравнительное изучение взглядов Мухаммада аль-Хорезми и Мирзы Улугбека на теорию «семи климатов» имеет большое значение при изучении исторического развития географической науки в Узбекистане.

This article provides a comparative analysis of the views on the theory of the "Seven Climates" in the works of the great Uzbek encyclopedists Mirza Ulughbek Muhammad Taraghai (1394 –1449) and Abu Abdullah Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi (783-850). Muhammad Al-Khwarizmi is considered among Muslim scholars to be the founder of the theory of the "Seven Climates", the author of several works on geography, and the person who laid the foundation for the development of this science in Turan. Because of this, his scientific legacy in this field has been relatively well studied. However, geographical views in the works of Mirza Ulughbek, who continued during the Second Renaissance the ideas started by this thinker, have been much less studied. In general, a comparative study of the views of Muhammad al-Khwarizmi and Mirza Ulughbek on the theory of the “Seven Climates” is of great importance in studying the historical development of geographical science in Uzbekistan.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Mirzo Ulug‘bek Muhammad ibn Muso Xorazmiy Turon qomusiy olim Birinchi Uyg‘onish Ikkinchi Uyg‘onish geografiya “Yetti iqlim” nazariyasi Мирза Улугбек Мухаммад ибн Муса аль-Хорезми Turan энциклопедист Первый Ренессанс Второй Ренессанс география теория «семи климатов» Mirza Ulughbek Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi Turan encyclopedist First Renaissance Second Renaissance geography "Seven Climates" theory

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.003.art14/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag'ishlangan maxsus son Ал-Бухорий. Научный журнал. Специальный выпуск к 690-летию Амира Темура Al-Bukhari. Scientific journal. Special issue for the 690th anniversary of Amir Temur

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.003.art14
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
Maxsus son, 2026Специальный выпуск, 2026Special issue, 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
129-136
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Mirzo Ulug‘bek, Muhammad ibn Muso Xorazmiy, Turon, qomusiy olim, Birinchi Uyg‘onish, Ikkinchi Uyg‘onish, geogr afiya, “Yetti iqlim” nazariyasiМирза Улугбек, Мухаммад ибн Муса аль-Хорезми, Turan, энциклопедист, Первый Ренессанс, Второй Ренессанс, география, теория «семи климатов»Mirza Ulughbek, Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi, Turan, encyclopedist, First Renaissance, Second Renaissance, geography, "Seven Climates" theory
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/