ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Turkiston jadidlarining davlat boshqaruv g‘oyalari va dastlabki siyosiy partiyalar faoliyati

Идеи туркестанских джадидов о государственном управлении и деятельность первых политических партий

Ideas on governance of the Turkestan Jadids and the activities of the first political parties

Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li iDРахимжонов Мирзохид Мирсайдулло угли iDRahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada Turkistonda jadidlarning davlat boshqaruvi haqidagi ilg‘or g‘oyalar i hamda XX asr boshlarida shakllangan dastlabki siyosiy partiyalar faoliyati ilmiy asosda tahlil qilinadi. Jadidchilik harakati Turkiston o‘lkasida milliy uyg‘onish, ijtimoiy -siyosiy islohotlar va zamonaviy boshqaruv tizimini shakllantirishga qaratilgan mu him tarixiy jarayon sifatida namoyon bo‘lgan. Shuningdek, maqolada Turkistonda siyosiy ongning shakllanishi jarayonida vujudga kelgan dastlabki siyosiy tashkilotlar va partiyalarning faoliyati, ularning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda mustamlakachilik siyosatiga qarshi kurashdagi roli keng tahlil qilinadi. Jadidlarning siyosiy faoliyati nafaqat ma’rifiy harakat doirasida, balki davlat boshqaruvi tizimini zamonaviylashtirishga qaratilgan dastlabki siyosiy tajribalar sifatida ham baholanadi. Mavzuni yorit ishda ushbu sohaga oid tegishli me’yoriy hujjatlar, ilmiy tadqiqotlar, adabiyot va davriy matbuot materiallaridan foydalanilgan.

В данной статье на научной основе анализируются прогрессивные идеи джадидов Туркестана о государственном управлении, а также деятельность первых политических партий, сформировавшихся в начале ХХ века. Жадидское движение в Туркестанском крае проявилось как важный исторический процесс, направленный на национальное пробуждение, проведение общественно-политических реформ и формирование современной системы управления. Кроме того, в статье рассматривается процесс становления политического сознания в Туркестане, анализируется деятельность первых политических организаций и партий, их место в общественном развитии, а также роль в борьбе против колониальной политики. Политическая активность джадидов оценивается не только в рамках просветительского движения, но и как один из первых политических опытов, направленных на модернизацию системы государственного управления. При освещении темы использованы соответствующие нормативные документы, научные исследования, литература и материалы периодической печати.

This article provides a scholarly analysis of the progressive ideas of the Jadids in Turkestan regarding state governance, as well as the activities of the first political parties that emerged in the early twentieth century. The Jadid movement represented an important historical process in Turkestan, aimed at fostering national awakening, implementing socio-political reforms, and establishing a modern system of administration. Furthermore, the article examines the formation of political consciousness in Turkestan and explores the activities of the earliest political organizations and parties, their role in societal development, and their significance in the struggle against colonial policy. The political engagement of the Jadids is evaluated not only within the framework of an educational and enlightenment movement, but also as one of the first political experiences directed toward the modernization of the state governance system. In addressing this topic, relevant normative documents, scholarly research, academic literature, and materials from periodical press sources have been utilized.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: jadidchilik Turkiston davlat boshqaruvi siyosiy partiyalar milliy uyg‘onish siyosiy islohotlar ma’rifatparvarlik джадидизм Туркестан государственное управление политические партии национальное пробуждение политические реформы просветительство Jadidism Turkestan state governance political parties national awakening political reforms enlightenment

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art14/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Алимова Д. (2022). Жадидчилик феномени. – Тошкент: Akademnashr, – Б 274
  2. Аьзамхўжаев С. (2000). Туркистон Мухторияти миллий-демократик давлатчилик қурилиш тажрибаси. – Тошкент: Маьнавият, – Б 176
  3. Д. Алимова, Д. Рашидова (1998). Махмудхўжа Беҳбудий и его исторические воззрения. – Тошкент: Маънавият
  4. Эшов. Б. (2012). Ўзбекистон давлатчилиги ва бошқаруви тарихи. – Тошкент, – Б 383
  5. Зиёев Х. (1998). Туркистонда Россия тажовузи ва ҳукмронлигига қарши кураш. – Тошкент: Шарқ
  6. M.Жўраев, Р.Нуруллин, С.Камолов, Р.Ражапова, А.Голованов, Қ.Ражабов, А.Маврулов, Р.Абдуллаев, С.Аъзамхўжаев, Д.Алимова. Н.Каримов, Б.Кошанов, К.Оқилов, З.Орифхонова, Л.Тетенева, Ш.Турдиев (2000). Ўзбекистоннинг янги тарихи II-китоб Ўзбекистон Совет Мустамлакачилиги даврида. – Тошкент: Шарқ, – Б 688
  7. Қосимов Б. (2002). Миллий уйғониш: жасорат маьрифат фидойилик. - Тошкент: Маьнавият, – Б 404
  8. Мустафо Чўқай ўғли (1992). Истиқлол жаллодлари (1917 йил хотиралари). – Тошкент: Ғ. Ғулом номидаги нашриёт-матбаа бирлашмаси
  9. Тошқулов Ж. (1996). Ўзбекистон халқлари сиёсий-ҳуқуқий фикрлари тарихидан. – Тошкент: Ўзбекистон. TARIX Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
  10. Шарипов Р. (2002). Туркистон жадидчилик ҳаракати тарихидан. – Тошкент: Ўқитувчи, – Б 176

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.002.art14
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
142-152
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
jadidchilik, Turkiston, davlat boshqaruvi, siyosiy partiyalar, milliy uyg‘onish, siyosiy islohotlar, ma’rifatpar varlikджадидизм, Туркестан, государственное управление, политические партии, национальное пробуждение, политические реформы, просветительствоJadidism, Turkestan, state governance, political parties, national awakening, political reforms, enlightenment
ORCID
Rahimjonov Mirzohid Mirsaydullo o‘g‘li — 0009-0004-1763-6184
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/