ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Turk tilida rang bildiruvchi sifatlarning orttirma daraja shakllari

Формы превосходной степени прилагательных обозначающих цвета в турецком языке

Superlative degree forms of color adjectives in the Turkish language

Selma Ozan Yujel iDСельма Озан Юджел iDSelma Ozan Yujel iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqola turk tilidagi rang bildiruvchi sifatlarning orttirma darajasi (pekiştirme) shakllarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada rang sifatlarining orttirma darajasi hosil qilishning birinchi usuli sifatning oldiga /m/, /p/, /r/, /s/ undoshlari q o‘shilishi orqali (fonetik -morfologik vosita), ikkinchi usuli esa so‘z takrorlanishi (reduplikatsiya) va /mi/ s o‘roq yuklamasi orqali amalga oshishi misollar bilan k o‘rsatildi. Shuningdek, turk tilining zamonaviy badiiy matnlaridan misollar keltirilib, rang leksemalarining ma’no intensivligi va nutqdagi tasviriyligi izohlangan. Tadqiqot natijalari turk tilida orttirma darajadagi rang sifatlarini shakllantirishning morfologik, fonetik va sintaktik imkoniyatlarini tushunishga xizmat qiladi.

Данная статья посвящена изучению форм усиленной степени (pekiştirme) прилагательных цвета в турецком языке. В статье с примерами показано, что первый способ образования усиленной степени осуществляется путём добавления согласных /m/, /p/, /s/ перед прилагательным (фонетико-морфологический приём), а второй способ реализуется через повторение слова (редупликация) и вопросную частицу /mi/. Кроме того, анализируются исторические и современные турецкие тексты, поясняя семантическую интенсивность цветовых лексем и их изобразительную выразительность в речи. Результаты исследования способствуют пониманию морфологических, фонетических и синтаксических механизмов формирования усиленной степени прилагательных цвета в турецком языке.

This article is dedicated to the study of the intensive degree (pekiştirme) forms of color adjectives in the Turkish language. The article demonstrates, with examples, that the first method of forming the intensive degree involves adding the consonants /m/, /p/, /s/ before the adjective (a phonetic - morphological device), while the second method is realized through word repetition (reduplication) and the /mi/ interrogative particle. Additionally, historical and contemporary Turkish texts are analyzed, explaining the semantic intensity of color lexemes and their expressiveness in speech. The results of the study contribute to understanding the morphological, phonetic, and syntactic mechanisms for forming intensive color adjectives in Turkish.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Rang sifat orttirma daraja pekiştirme fonetik-morfologik vosita reduplikatsiya mi so‘roq yuklamasi Цвет прилагательное степень усиления усиление фонетико-морфологическое средство редупликация вопросительная частица «ми» Color adjective comparative degree intensification phonetic-morphological device reduplication “mi” interrogative particle

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art06/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Aksan D. (2015). Her yönüyle dil. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
  2. Arat R.R. (1979). Kutadgu Bilig. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınlar
  3. Banguoğlu T.(2024).Türkçenin grameri. – Ankara:TDK. – Ankara
  4. Çağbayır Y. (2007). Ötüken türkçe sözlük. 5-x cilt. – Istanbul: Ötüken neşriyat. – 5744 s. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
  5. Çürük Y.(2017) Türk dilinde renk adları ve renk adlarına gelen ekler // Kitabevi yayınları. – S. 201-230
  6. Eren A. (2008). Bâkî divanında kırmızı renk/Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. – №37.– S. 31-68
  7. Ergin M.(2011). Orhun abideleri. –İstanbul:Boğaziçi yayınları. –188s
  8. Hengirmen M. (1998).Türkçe temel dilbilgisi. –Ankara:Engin. – 427 s
  9. Ibodullayeva A., Xakimbayeva O.K.(2022).Ingliz va o‘zbek tillarida sifat so‘z turkumining ifodalanishi//Models and methods in modern science. – №1. – B. 28-30
  10. Kavasoğlu R.(2021). Renk. – Ankara: Iksad. – 85 s
  11. Kemal Y.(2022). Ince Memed. – 368 s
  12. Ozan S.Y. (2025). Ranglarning lingvomadaniy talqini va ramziy mazmuni// Ta’limdagi ilmiy islohatlar va izlanishlarning Yangi O‘zbekiston taraqqiyotidagi o‘rni va rivojlanish omillari. –№6 (1). – B.95-100
  13. Ozan S.Y. (2025). Olamning lisoniy manzarasida rang tadqiqi// Ta’limdagi ilmiy islohatlar va izlanishlarning Yangi O‘zbekiston taraqqiyotidagi o‘rni va rivojlanish omillari. – №6 (1). – B.101-104
  14. Pamuk O.(1991). Kara kitap. – Istanbul: Şefik Basımevi. – 445 s
  15. Türkali V.(2004) Kayıp romanlar. – Istanbul: Everest yayınları. – 631 s
  16. Türkçe sözlük.(1983). Cumhuriyet Basımevi. – 669 s
  17. Vasiliev . (1995). Türkçe-Sahaca (Yakutça) sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.–312 s
  18. Yudahin K. (1988).Kırgız sözlüğü (Çev.Taymas, A.), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.– 815 s

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.002.art06
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
57-65
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Rang, sifat, orttirma daraja, pekiştirme, fonetik -morfologik vosita, reduplikatsiya, mi s o‘roq yuklamasiЦвет, прилагательное, степень усиления, усиление, фонетико-морфологическое средство, редупликация, вопросительная частица «ми»Color, adjective, comparative degree, intensification, phonetic-morphological device, reduplication, “mi” interrogative particle
ORCID
Selma Ozan Yujel — 0009-0009-0017-1321
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/