Maqola Статья Article
Islom manbalarida moliyaviy ibodatlardagi majburiyatlarning tarixiy bosqichlari
Этапы исторического развития обязательств в финансовых актах поклонения в Исламских источниках
Stages of the historical development of obligations in financial acts of worship in Islamic sources
Botirov Boburmirzo Mirodiljon o‘g‘liБотиров Бобурмирзо Миродилжон углиBotirov Boburmirzo Mirodiljon o‘g‘li
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada islom huquqi manbalarida moliyaviy ibodatlardagi majburiyatlarning shakllanishi va tarixiy rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor zakot, ushr, fit r sadaqasi, fidya va haj kabi moliyaviy ibodatlarning Qur’on, sunnat, ijmo va qiyos asosida tartibga solinishiga qaratiladi. Ayniqsa, hanafiy mazhabi doirasida Burhoniddin Marg‘inoniyning “al -Hidoya”, Imom Muhammad Shayboniyning “Kitobu -l-asl” hamda Abu Yusufning “Kitobu-l-xaroj” asarlarida moliyaviy majburiyatlarning huquqiy va ijtimoiy ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqotda moliyaviy ibodatlarning jamiyatda ijtimoiy barqarorlik, adolat va ijtimoiy himoyani ta’minlashdagi o‘rni asoslab beriladi.
В данной статье рассматриваются исторические этапы формирования и развития финансовых обязательств в источниках исламского права. Особое внимание уделяется таким видам финансового поклонения, как закят, ушр, садакат аль-фитр, фидья и хадж, регулируемым на основе Корана, сунны, иджмы и кияса. В рамках ханафитского мазхаба анализируются труды Бурхана ад-Дина аль-Маргинани «аль-Хидая», Имама Мухаммада аш-Шайбани «Китаб аль-Асл» и Абу Юсуфа «Китаб аль-Харадж». В статье обосновывается, что финансовые религиозные обязанности способствовали обеспечению социальной справедливости, экономической стабильности и системы социальной защиты в мусульманском обществе.
This article analyzes the historical stages of the formation and development of financial obligations in Islamic sources. Special attention is paid to financial acts of worship such as zakat, ushr, sadaqat al-fitr, fidya, and hajj, which are regulated on the basis of the Qur’an, Sunnah, ijma, and qiyas. Within the Hanafi school, the works of Burhan al-Din al-Marghinani’s al-Hidaya, Imam Muhammad al- Shaybani’s Kitab al-Asl, and Abu Yusuf’s Kitab al-Kharaj are examined as key sources reflecting the legal and social dimensions of financial worship. The study demonstrates that financial obligations in Islam played an important role in ensuring social justice, economic balance, and social protection throughout history.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: islom huquqi moliyaviy ibodatlar zakot ushr fitr sadaqasi al- Hidoya hanafiy mazhabi majburiyatlar исламское право финансовые поклонения закят ушр садакат аль-фитр аль-Хидая ханафитский мазхаб обязательства Islamic law financial worship zakat ushr sadaqat al-fitr al- Hidaya Hanafi school obligations
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art14/
Botirov Boburmirzo Mirodiljon o‘g‘li. Islom manbalarida moliyaviy ibodatlardagi majburiyatlarning tarixiy bosqichlari // Al-Buxoriy. — 2026. — 1-son (1). — B. 143-157. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art14/
Ботиров Бобурмирзо Миродилжон угли. Этапы исторического развития обязательств в финансовых актах поклонения в Исламских источниках // Ал-Бухорий. — 2026. — № 1 (1). — С. 143-157. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art14/
Botirov Boburmirzo Mirodiljon o‘g‘li. Stages of the historical development of obligations in financial acts of worship in Islamic sources // Al-Bukhari. — 2026. — No. 1 (1). — pp. 143-157. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art14/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Alimov Z. (2019). Ibn al-Asirning “Al-Komil fi-t-tarix” asarida Qoraxitoylar davri haqida ma’lumotlar // Meros. – Toshkent
- Абу Юсуф Яъқуб ибн Иброҳим Куфий. (2021). Китобу-л-харож / таржимон А.Маннапова. – Toshkent: O‘zXIA NMB
- Бабаханов Ш. З. (1998). Великие мухаддисы о мире и дружбе между народами (из шести общепризнанных сборников хадисов). – Т
- Бурхониддин Марғиноний. (1994). Ал-Ҳидоя шарҳи бидоятил мубтадий. – Ж. 1-2. – Макка: Мустафо Аҳмад Боз
- Бурхониддин Марғиноний. (2020). Ал-Ҳидоя шарҳ бидоятил мубтади. Ибодатлар қисми. Биринчи жилд / Таржима ва муаллифлари: А.Қамбаров, А.Икромжонов ва И.Бекмирзаэв. Сўзбоши. М.Комилов. – Т.: Ҳилол-нашр нашриёт-матбааси
- Ерофеев Д. (1991). Шариат – исламский кодекс права и морали // Азия и Африка сегодня. – №7
- Исҳақов С.А. ва бошқ. (2012). Мусулмон ҳуқуқи. – Т.: Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси
- Қуръони карим маъноларининг таржима ва тафсири / Таржима ва тафсир муаллифи: Абдулазиз Мансур. (2018). – Тошкент: Тошкент ислом университети
- Маттар Н.И. (1997). Islam for Beginners. – New York, London. – P. 53
- Muhammad ibnu-l-Hasan ash-Shayboniy. (2012). Al-Asl. – J. 2. – Qatar: Vizoratu-l-avqof
- Xallof Abdulvahhob. (1985). Ilm Usulil fiqh va xulosatut tashri’il islomiy. – Qohira. TARIX Al-BUXORIY 1 son, 2026-yil
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoISLOM MANBALARIDA MOLIYAVIY IBODATLARDAGI MAJBURIYATLARNING TARIXIY BOSQICHLARIhttps://zenodo.org/records/19260762
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.001.art14
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 1-son (1), 2026№ 1 (1), 2026No. 1 (1), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 143-157
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- islom huquqi, moliyaviy ibodatlar, zakot, ushr, fitr sadaqasi, al- Hidoya, hanafiy mazhabi, majburiyatlarисламское право, финансовые поклонения, закят, ушр, садакат аль-фитр, аль-Хидая, ханафитский мазхаб, обязательстваIslamic law, financial worship, zakat, ushr, sadaqat al-fitr, al- Hidaya, Hanafi school, obligations
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-02-26
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.19260762
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059610
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



