ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Turk tilida fitomorf birliklarning lingvokulturologik talqini

Лингвокультурологическая интерпретация фитоморфных единиц в турецком языке

Linguoculturological interpretation of phytomorphic units in Turkish

Salimova Zebo Rustam qizi iDСалимова Зебо Рустамовна iDSalimova Zebo Rustam qizi iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada turk tilida o‘simlik nomlariga asoslangan frazeologik birliklar — fitomorf frazeologizmlarning lingvokulturologik jihatdan tahlili yoritiladi. Tadqiqotda o‘simlik nomlarining xalq tafakkuridagi ramziy ahamiyati, milliy dunyoqarashni shakllantirishdagi o‘rni va madaniy konnotatsiyalari izohlanadi. Maqolada misollar orqali turk tilidagi fitomorf birliklarning semantik va konseptual xususiyatlari ochib berilgan. Tilda fitonimlarning badiiy tasvir uchun xizmat qilishi, ularning badiiy san’atlarni hosil qilishdagi ahamiyatini koʻrsatish, turk tili fitonimiyasini boyitish uchun xizmat qiladi. Meva va o‘simlik nomlari orqali inson qiyofasini aks ettirish, ularning xarakterlarini ochib berishda tilning so‘z boyligiga e’tibor qaratiladi. Maqolada fitonimlarning badiiy tasvir uchun xizmat qilishi, ularning badiiy san’atlarni hosil qilishdagi ahamiyati (meva, anor, gul, savsani, sumbul, sarv, noranji, binafsha, nargis, lola, shamshod, bugʻdoy, arpalar) oʻxshatish, tashbeh, tashhis kabi she’riy san’atlarni yaratishda muhim leksik vosita vazifasini bajarganligi koʻrsatilgan.

В данной статье представлен лингвокультурологический анализ фразеологических единиц, основанных на названиях растений в турецком языке – фитоморфных фразеологизмов. В исследовании раскрывается символическое значение названий растений в народной мысли, их роль в формировании национального мировоззрения и их культурные коннотации. В статье на примерах раскрываются семантические и концептуальные особенности фитоморфных единиц в турецком языке. Рассматривается использование фитонимов в языке для художественного выражения, их значение в создании художественных произведений, а также обогащение фитонимического состава турецкого языка. Уделяется внимание богатству словарного состава языка в отражении образа человека через названия плодов и растений, раскрытии их характера. В статье показано, что фитонимы выполняют функции художественной образности, их значение в создании художественных произведений (фрукт, гранат, цветок, гиацинт, гиацинт, кипарис, апельсин, фиалка, нарцисс, тюльпан, трилистник, пшеница, ячмень), а также служат важным лексическим средством в создании поэтических произведений, таких как сравнение, аллегория, диагноз.

This article provides a linguocultural analysis of phraseological units based on plant names in the Turkish language - phytomorphic phraseologisms. The study explains the symbolic significance of plant names in folk thought, their role in the formation of the national worldview, and their cultural connotations. The article reveals the semantic and conceptual features of phytomorphic units in the Turkish language through examples. The use of phytonyms in the language for artistic expression, their importance in the creation of artistic works, and the enrichment of the phytonyms of the Turkish language. Attention is paid to the richness of the language's vocabulary in reflecting the human image through the names of fruits and plants, revealing their character. The article shows that phytonyms serve for artistic imagery, their importance in creating artistic works (fruit, pomegranate, flower, hyacinth, hyacinth, cypress, orange, violet, daffodil, tulip, shamrock, wheat, barley), and serve as an important lexical tool in creating poetic works such as simile, allegory, and diagnosis.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: fitomorf birlik lingvokulturologiya frazeologizm ramz milliy tafakkur turk tili xarakter metafora фитоморфное единство лингвокультурология фразеология символ национальная идеология турецкий язык персонаж метафора phytomorphic unity linguoculturology phraseology symbol national ideology Turkish language character metaphor

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.006.art02/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Deyimler Sözlüğü (1995). İstanbul: İnkilap Kitabevi. 1205 s
  2. Esendal M. (2010). Türkçe Sözlük. Ankara. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 4 son, 2025-yil
  3. Karasoy Y. (2018). Türk kültüründe bitki sembolleri // Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. C. 18, № 2. S. 45–60
  4. Kemal Y. (2010). Türkçe Sözlük. Ankara. 1088 s
  5. Ortaç Y. (1999). Türkçe Sözlük. Ankara. 206 s
  6. Öztürk M. (2021). Türk ve Özbek deyimlerinde bitki isimlerinin kültürel işlevi // Uluslararası Türkoloji Dergisi. İstanbul
  7. Salimova Z. (2024). Turk va o‘zbek tillarida inson obrazini ifodalovchi fitomorf birliklar va ularning leksik-semantik tahlili // Al-BUXORIY. 4-son. B. 23–32
  8. Türkçe Sözlük. I-II (1988). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basım Evi. 745 s
  9. Tursunov I. (2019). Frazeologik birliklarning semantik strukturalari. Samarqand
  10. Usmanova Sh. (2019). Lingvokulturologiya. Toshkent. 153 b

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 4-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 4, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 4, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.006.art02
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
21-28
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
fitomorf birlik, lingvokulturologiya, frazeologizm, ramz, milliy tafakkur, turk tili, xarakter, metaforaфитоморфное единство, лингвокультурология, фразеология, символ, национальная идеология, турецкий язык, персонаж, метафораphytomorphic unity, linguoculturology, phraseology, symbol, national ideology, Turkish language, character, metaphor
ORCID
Salimova Zebo Rustam qizi — 0009-0001-9977-3948
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-12-23
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-20
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/