Maqola Статья Article
Uyg‘ur-o‘zbek shoiri Nasrulloh Qori Farhatiy hayoti va faoliyati, adabiy merosi
Жизнь, деятельность и литературное наследие уйгурско-узбекского поэта Насруллоха кори Фархатия
Life, activities, and literary legacy of the Uyghur-Uzbek poet Nasrulloh Qori Farhatiy
Karimova Shahlo G‘aniyevna iDКаримова Шахло Ганиевна iDKarimova Shahlo G‘aniyevna iD
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada XX asr boshlaridagi Sharqiy Turkistondagi adabiy muhitda o‘zbek adiblarining ijodi va ilk bor o‘zbek jamoatchiligiga XX asr boshlari Toshkentda tug‘ilgan, turmush taqozosi bilan G‘uljada yashab ijod etgan o‘zbek shoiri Nasrullo qori Farhatiy hayot faoliyati va ijodiy y o‘li tanishtiriladi. Oilaviy muhiti va turmush sabablariga k o‘ra Sharqiy Turkiston, Qashqar, Yorkentlarga borib qolishi, G‘uljada muqim yashab ijod qilishi, “Namuna” maktabid a bastakor va shoir sifatida, shuningdek, “O‘zbeklar jamiyati” da oz sonli millatlarning huquq va majburiyatlarini himoya qilishdagi xizmatlari e’tirof etiladi. Shoirning bolaligi va o‘smirlik davrlaridanoq mumtoz adabiyotga qiziqishi, G‘uljada ham o‘zbek mumtoz she’riyat an’analarini dadillik bilan davom ettirishi haqida m a’lumot beriladi.
В статье впервые узбекской общественности представлен жизненный и творческий путь узбекского поэта Насрулло кори Фархат и, родившегося в Ташкенте в начале ХХ века, но жившего и творившего в Кульдже. В силу семейных обстоятельств он побывал в Восточном Туркестане, Кашгаре и Яркенде, поселился и работал в Кульдже, где его заслуги как композитора и поэта были отмечены школой « Намуна», а также организацией «Узбеклар жамияти» в деле защиты прав и обязанностей национальных меньшинств. В статье рассказывается об интересе поэта к классической литературе с детства и юности, о его любви к поэзии, возникшей в результате чтения замечательных образцов классического восточного словесного искусства, и о его творческом наследии, сформированном под влиянием уроков, полученных им от своих учителей. Анализируются его стихи, вдохновлённые произведениями Саади, Навои, Бабура и Мукими, стихи на социальные темы, сатирические строки, пронизанные горьким смехом и острым остроумием. Образец его переписки с наставником в творчестве и жизни Мискином – «Пришло письмо» – впервые публикуется для литературной общественности.
This article introduces the Uzbek public for the first time to the life and creative journey of Nasrullo qori Farkhati, an Uzbek poet born in Tashkent at the beginning of the 20th century who lived and worked in Ghulja (Yining). Due to his family background and circumstances, he traveled to East Turkistan, Kashgar, and Yarkand, eventually settling and working in Ghulja. There, his contributions as a composer and poet were recognized by the “Namuna” school and the “ O‘zbeklar jamiyati” organization for their work in protecting the rights and obligations of national minorities. The article explores the poet's lifelong interest in classical literature, his love for poetry cultivated through reading exemplary works of classical Eastern art, and his literary heritage shaped by the lessons he received from his mentors. It analyzes his poems, inspired by the works of Sa’di, Navoi, Babur, and Muqimi, as well as his verses on social themes and satirical pieces imbued with bitter laughter and sharp wit. A sample of his correspondence with his mentor, Miskin, reflecting their creative and personal relationship – “Xat keldi” – is published for the first time for the literary community.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: shoir adabiy muhit badiiylik ijodkor mas’uliyati ijtimoiy hayot davr kayfiyati insoniy tuyg‘ular g‘azal poetik shakl va mazmun taxmis hajv marsiya поэт композитор учитель литературная среда творческая ответственность общественная жизнь настроения эпохи газель искусство Кашгар Кульджа школа «Намуна» poet composer teacher literary environment creative responsibility social life mood of the era ghazal art Kashgar Gulja “Namuna” school
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art03/
Karimova Shahlo G‘aniyevna. Uyg‘ur-o‘zbek shoiri Nasrulloh Qori Farhatiy hayoti va faoliyati, adabiy merosi // Al-Buxoriy. — 2025. — 3-son (3). — B. 25-36. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art03/
Каримова Шахло Ганиевна. Жизнь, деятельность и литературное наследие уйгурско-узбекского поэта Насруллоха кори Фархатия // Ал-Бухорий. — 2025. — № 3 (3). — С. 25-36. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art03/
Karimova Shahlo G‘aniyevna. Life, activities, and literary legacy of the Uyghur-Uzbek poet Nasrulloh Qori Farhatiy // Al-Bukhari. — 2025. — No. 3 (3). — pp. 25-36. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art03/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Каримова Ш. )2012(. Шинжонг ўзбек шоирлари ижодиётида Завқий таъсири // Шинжонг Давлат университети хабарномаси, 4-son
- Каримова Ш. (2018). Ўзбек мумтоз шеъриятида поэтик мазмун ва янгиланишлар (Завқий ва Муҳсиний ижоди мисолида). Филология фанлари номз. ...дисс. – Тошкент
- Маллаудов С. (1980). Тарихий достонлар // “Уйғур адабиёти ва фольклоридаги жанрлар” тўплами. – Алмута
- Маматохунов У. (1960). Уйғур адабиёти классиклари. – Тошкент
- Мухлисов Ю. (1973). Асрлар ва асарлар. – Алмату: Наука
- Райхонов Д. (1992). Место и значение произведений Навои в литературной жизни уйгуров. АКД. – Алмута
- Солиҳова Х. (1995). Уйғур достончилиги ва насри тараққиётида Алишер Навоий “Ҳамса” сининг ўрни / Фил.ф. док .... диссертaцияси. – Тошкент: ЎзМУ
- Ҳурматжон Фикрат, Қодир Акбар. (2005). Ўзбек адабиёти тарихи. – Урумчи: Шинжонг халқ нашриёти. (уйғур тилида)
- Қодирий Р. (1963). Уйғур адабиётида Навоий анъаналари. 1-китоб // “Адабий мерос”
- شىنجاڭ ئۆزبېكىستان یازغۇچىلىرى. نهشر قىلىشقا تهیيارلانغان: قادىر ئهكبهر. شىنجاڭ خهلق نهش 1989 Шинжонг ўзбек адиблари / Нашрга тайёрловчи: Қодир Акбар. (1989). – Шинжонг: Шинжонг халқ нашриёти. – Б. 114-140
- شنﺨلﮛ ﺌﯢزبيﻚ شلﺌرلرﻰ ﺌﺟادياتيده زهﯟقيﻰ تهﺳيرﻰ. شینﺟاڭ ﯝنﯟيرﺳتیتى ﺌامیى ﮊﯗرناى1 يلی-2012 ﺳاﻦ-4 .﴿ﭘهاﺳهﭘه -ﺌﺟتماﺌی ﭘهﻦ قسمی)
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoUyg‘ur-o‘zbek shoiri Nasrulloh Qori Farhatiy hayoti va faoliyati, adabiy merosihttps://zenodo.org/records/23062137
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.005.art03
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 25-36
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- shoir, adabiy muhit, badiiylik, ijodkor mas’uliyati, ijtimoiy hayot, davr kayfiyati, insoniy tuyg‘ular, g‘azal, poetik shakl va mazmun, taxmis, hajv, marsiyaпоэт, композитор, учитель, литературная среда, творческая ответственность, общественная жизнь, настроения эпохи, газель, искусство, Кашгар, Кульджа, школа «Намуна», узбекское общество, тахмис, сатира, плачpoet, composer, teacher, literary environment, creative responsibility, social life, mood of the era, ghazal, art, Kashgar, Gulja, “Namuna” school, Uzbek society, takmis, satire, lament
- ORCID
- Karimova Shahlo G‘aniyevna — 0009-0000-5380-4852
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-29
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-28
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23062137
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059491
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



