ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Muhammad Solihning “Shayboniynoma” asarida Movarounnahrga oid joy nomlari

Местные названия, связанные с Мавароуннахром, в произведении Мухаммада Салиха «Шайбани-нама»

Place names related to Transoxiana in Muhammad Salih’s work “Shaybani-nama”

Xidirova Go‘zal Rustam qiziХидирова Гузал Рустам кизиXidirova Go‘zal Rustam qizi

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Muhammad Solihning “Shayboniynoma” asari XVI asrning birinchi yarmidagi Markaziy Osiyo tarixini yorituvchi muhim manbalardan biridir. Muallif Shayboniyxonning harbiy yurishlarida tarixnavis sifatida ishtirok etib, tarixiy voqealarni yozib borgan va bu jarayonda geografik joy nomlarini ham qayd etgan. Ushbu maqola “Shayboniynoma” asaridagi Movarounnahr hududiga oid toponimlarni tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Maqolada toponimlarning tasnifi, tarixiy xususiyatlari va o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Movarounnahr toponimlari viloyatlar bo‘yicha guruhlanib, ularga yondosh hududlar nomlari bilan taqqoslanadi. Shuningdek, toponimlarning asarda keltirilgan dastlabki shakllari va hozirgi zamonaviy shakllari qiyosiy tarzda beriladi. Gidronimlar (suv ob yektlari nomlari) va oronimlar (rel yef nomlari) kabi maxsus terminlar ham tahlilda qo‘llaniladi. Bu ish Muhammad Solih asarining geografik va tarixiy ahamiyatini yanada chuqurroq anglashga xizmat qiladi.

“Шайбонийнома” Мухаммада Солиха является важным первоисточником, освещающим историю Центральной Азии первой половины XVI века. Автор участвовал в военных походах Шайбонийхана в качестве летописца, фиксируя исторические события и упоминая при этом географические названия. Данная статья посвящена анализу топонимов региона Мовароуннахр, представленных в “Шайбо нийнома”. В статье рассматриваются классификация топонимов, их исторические особенности и отличительные черты. Топонимы Мовароуннахра сгруппированы по регионам и сопоставлены с названиями соседних территорий. Кроме того, первоначальные формы топонимов, указанные в произведении, сравниваются с их современными вариантами. В анализе используются специальные термины, такие как гидронимы (названия водных объектов) и оронимы (названия рельефа). Это исследование способствует более глубокому пониманию географического и исторического значения труда Мухаммада Солиха.

Muhammad Solih’s “Shayboni-nama” is a significant primary source illuminating the history of Central Asia in the first half of the sixteenth century. The author, participating as a chronicler in Shayba ni Khan’s military campaigns, documented historical events while also recording geographical place names. This article is dedicated to analyzing the toponyms related to the Movarounnahr region as presented in the “Shayboni -nama.” It examines the classification, historical characteristics, and distinctive features of these toponyms. The toponyms of Movarounnahr are categorized by region and compared with the names of adjacent territories. Furthermore, the original forms of the toponyms as cited in the work are juxtaposed with their contemporary equivalents. Specialized terms such as hydronyms (names of water bodies) and oronyms (names of relief features) are also mention ed in the analysis. This study contributes to a deeper understanding of the geographical and historical significance of Muhammad Solih’s work.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Muhammad Solih Shayboniynoma XVI asr Markaziy Osiyo toponim gidronim oronim Мухаммад Солих Шайбонийнома XVI век Центральная Азия топоним гидроним ороним Muhammad Solih Shayboni-nama XVI century Central Asia toponym hydronym oronym

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.004.art13/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Ахмедов Б.А. (1985) Историко-географическая литература Средней Азии XVI – XVIII вв. – Ташкент: «Фан». – 264 c
  2. Бобур, Заҳириддин Муҳаммад. (2002) Бобурнома. / Порсо Шамсиев, Содиқ Мирзаев ва Ейжи Мано (Япония) нашрлари асосида қайта нашрга тайёрловчи: Саидбек Ҳасанов. – Тошкент: “Шарқ”. – 336 б
  3. Бўриев О. (2017) Темурийлар даври ёзма манбаларида Марказий Осиё тарихий географияси. – Тошкент: “Мумтоз сўз”. – 352 б
  4. Муҳаммад Солиҳ. (1961) Шайбонийнома / Нашрга тайёрловчи Насрулло Даврон. – Тошкент. – 359 б. TARIX Al-BUXORIY 1-son, 2025-yil
  5. Мухаммедъ Салихъ. Шейбани-намэ. Джагатайский текстъ. Посмертное издание проф. П.М.Мелиоранского. Подъ наблюдениемъ и съ предиеловиемъ прив.- доц. А. Н. Самойловича. С-Пб. 1908 г
  6. Муҳаммад Солиҳ. (1989) Шайбонийнома. Достон / Таҳрир ҳайъати А. Қаюмов ва б.; Нашрга тайёрловчи ва сўзбоши муаллифи Е. Шодиев. – Тошкент: Адабиёт ва санъат нашриёти. – 336 б
  7. Султанов Т.И. (1989) Известия «Шейбани-наме» Мухаммада Салиха о моголах (ХVI в.) // Страны и народы Востока, Вып. ХХVI. – Москва: Наука
  8. O‘zbekiston tarixining dolzarb muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida / Respublika konferensiyasi materiallari. – Samarqand, 2013
  9. Ҳасанов Ҳ. (1961) Ўрта Осиё жой номлари тарихидан. – Тошкент. – 81 б
  10. Қораев С. (2006) Топонимика. – Тошкент: “Ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти нашриёти”. – 320 б

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.004.art13
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
1-son (1), 2025№ 1 (1), 2025No. 1 (1), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
128-138
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Muhammad Solih, Shayboniynoma, XVI asr, Markaziy Osiyo, toponim, gidronim, oronimМухаммад Солих, Шайбонийнома, XVI век, Центральная Азия, топоним, гидроним, оронимMuhammad Solih, Shayboni-nama, XVI century, Central Asia, toponym, hydronym, oronym
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-03-03
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/