ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Abdulla Nosirov daftarlari asosida haj guvohnomalari tahlili

Анализ свидетельств хаджа на основе тетрадей Абдуллы Носирова

Analysis of hajj certificates based on Abdulla Nosirov’s notebooks

Nasirillayeva Nodirabegim Furqat qiziНасириллаева Нодирабегим Фуркат кизиNasirillayeva Nodirabegim Furqat qizi

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada XX asrga oid haj va umra guvohnomalari diniy - huquqiy hujjat sifatida tarixiy-nazariy tahlil etilgan. Asosiy manba sifatida Abdulla Nosirov tomonidan toʻplangan va hozirda Sharqshunoslik instituti fondida saqlanayotgan “Bosma xatlar va rasmlar” toʻplamidagi hujjatlar oʻrganildi. Ular orasida haj badali uchun berilgan vakolatnomalar, umra safariga oid tasdiqnomalar va boshqa diniy hujjatlarning mazmuni, shakli, yozuv uslubi, tili hamda grafikasiga alohida eʼtibor qaratilgan. Tadqiqot davomida bu guvohnomalarda qoʻllanilgan diniy ifodalar, formulalar, islom huquqiy tafakkuridagi muayyan andozalarga muvofiqligi yoritib berildi. Ushbu hujjatlar haj amallarining rasmiylashtirilish tarixini, diniy- maʼnaviy merosni, islomiy matbaachilikning shakllanish bosqichlarini oʻrganishda muhim manba ekanligi asoslangan. Maqola sharq manbalarini oʻrganishda kompleks yondashuv zarurligini yana bir bor tasdiqlaydi.

В данной статье проводится историко-теоретический анализ свидетельств о хадже и умре ХХ века как религиозно-правовых документов. Основным источником послужили документы из собрания «Печатные письма и изображения», собранного Абдуллой Носировым и хранящегося в настоящее время в фонде Института востоковедения. Особое внимание уделено содержанию, форме, стилю письма, языку и графическому оформлению этих документов, среди которых доверенности, выданные для совершения хаджа от имени другого лица, свидетельства о путешествиях на умру и другие религиозные документы. В ходе исследования освещается соответствие этих свидетельств религиозным выражениям, формулам и определённым шаблонам исламской правовой мысли. Обосновывается значимость данных документов как важных источников для изучения истории оформления обрядов хаджа, религиозно-духовного наследия и этапов формирования исламской книгопечатной традиции. Статья подтверждает необходимость комплексного подхода при изучении восточных источников.

This article provides a historical-theoretical analysis of Hajj and Umrah certificates from the 20th century as religious-legal documents. The primary source material consists of documents from the collection “Printed Letters and Images,” compiled by Abdulla Nosirov and currently preserved in the archives of the Institute of Oriental Studies. Particular attention is given to the content, form, writing style, language, and graphic design of these documents, which include powers of attorney issued for Hajj substitution, certificates related to Umrah journeys, and other religious documents. The study highlights the compliance of these certificates with specific religious expressions, formulas, and patterns within Islamic legal thought. The analysis substantiates the significance of these documents as key sources for studying the formalization history of Hajj practices, religious-spiritual heritage, and the developmental stages of Islamic printing. The article reaffirms the necessity of a comprehensive approach in the study of Eastern sources.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Abdulla Nosirov badal esdalik guvohnoma haj hujjat sharq manbalari umra Абдулла Насиров бадал памятка сертификат хадж документ Восточные источники умра Abdulla Nosirov badal memoir certificate Hajj document Eastern sources Umrah

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art10/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Holy Quran. – Madina: King Fahd Complex for the Printing of the Holy Quran, 2024
  2. Luitgard Mols. (2015). Souvenir, testimony, and device for Instruction: late nineteenth and early twentieth-century printed Hajj certificates // Hajj. Global Interactions through Pilgrimage / Edited by Marjo Buitelaar and Luitgard Mols. Mededelingen van het Rijksmuseum voor Volkenkunde N. 43. National Museum of Ethnology. Published by Sidestone Press. – 186 p
  3. Nosirov A. Bosma xatlar va rasmlar – Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti Asosiy fondi qoʻlyozmasi. № 13480
  4. Tanіeva G. (2021). XVI-XIX asr birinchi yarmida Oʻrta Osiyo xalqlarining haj ziyorati tarixi. Monografiya. – Toshkent: “Oʻzkitob savdo nashriyot matbaa ijodiy uyi”
  5. Oʻzbekiston Milliy Arxivi. 323-fond, 2-roʻyxat, 103-yigʻma jild
  6. Хўжаева У. (2002). А. Носиров дафтарлари. Ўзбек матбуоти тарихини ўрганишда муҳим манба. // “Шарқшунослик” журнали, № 11
  7. https://exhibits.qnl.qa/en/hajj-certificates/
  8. https://www.bl.uk. 11 Masalan, shaxsiy fondlardan sanalgan Xaliliy kolleksiyasidagi haj guvohnomalarining faqat ba’zilaridagina ziyoratchilarning ismlari yozib qo‘shilgan. Bu holat ularning nafaqat hujjat, balki esdalik yoki ko‘rgazmali vosita sifatida ham ishlatilganini ko‘rsatadi. Qarang: https://www.khalilicollections.org/?s=certificate. TARIX Al-BUXORIY 2-son, 2025-yil
  9. https://www.khalilicollections.org/all-collections/hajj-and-the-arts-ofpilgrimage/
  10. https://www.bnf.fr/en
  11. https://www.baytalfann.com/post/hajj-certificates-a-beautiful-history

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.001.art10
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
101-111
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Abdulla Nosirov, badal, esdalik, guvohnoma, haj, hujjat, sharq manbalari, umraАбдулла Насиров, бадал, памятка, сертификат, хадж, документ, Восточные источники, умраAbdulla Nosirov, badal, memoir, certificate, Hajj, document, Eastern sources, Umrah
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-17
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-13
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/ Maqola Статья Article Xotin-qizlar tadbirkorligining iqtisodiy barqarorligini baholash ko‘rsatkichlari tizimini takomillashtirish Совершенствование системы показателей оценки экономической устойчивости женского предпринимательства Improving the system of indicators for assessing the economic sustainability of women’s entrepreneurship Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · 85-95-b.Ибрагимова Севара Кабилджановна · 2026 · с. 85-95Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · pp. 85-95TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art09/ Maqola Статья Article Kichik biznes subyektlarining bandlikni ta’minlash salohiyatini baholashning nazariy-metodik asoslari Теоретико-методические основы оценки потенциала обеспечения занятости субъектов малого бизнеса Theoretical and methodological foundations for assessing the employment provision capacity of small business entities Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · 73-84-b.Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · с. 73-84Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · pp. 73-84TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art08/