Maqola Статья Article
Movarounnahrda Islom sivilizatsiyasining shakllanishi (VIII–XI asrlar)
Формирование исламской цивилизации в Мавераннахре (VIII–XI века)
Formation of Islamic civilization in Mavaraunnahr (8th–11th centuries)
Axmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza TuxtamuradovnaАхмедов Музаффар Бориевич, Азимбаева Наргиза ТухтамурадовнаAxmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza Tuxtamuradovna
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada VIII–X asrlarda Movarounnahrda islom dinining tarqalish jarayonlari va bu jarayondagi ijtimoiy-madaniy o‘zgarishlar tahlil etilgan. Xususan, buyuk muhaddis va mufassir Imom al-Buxoriyning hayoti orqali mintaqa aholisining islomga qay darajada va qanday shart-sharoitlarda yuz tutgani ko‘rsatib berilgan. Maqolada Imom al-Buxoriyning ajdodlari yashagan davrdagi diniy xilma- xillik, islom dinining to‘liq singishi uchun kerak bo‘lgan vaqt va musulmon da’vatchilarining roli ilmiy nuqtai nazardan yoritilgan. Movarounnahrning islom madaniyati markaziga aylanishidagi tarixiy omillar ham atroflicha tahlil etilgan. Shuningdek, VII asrning ikkinchi yarmidan boshlab arablarning Termiz va uning atrofidagi hukmronligi, mahalliy aholining islomga kirishi va bu jarayonda yuzaga kelgan murakkabliklar yoritilgan. Maqolada diniy xilma-xillik, da’vat ishlarining xarakterlari va masjid qurilishi masalalariga ham alohida e’tibor qaratilgan.
В данной статье анализируются процессы распространения ислама в Мавераннахре в VIII–X веках и связанные с ними социально-культурные изменения. В частности, через призму жизни выдающегося мухаддиса и комментатора Имама аль-Бухари показано, в какой степени и при каких условиях население региона принимало ислам. В статье рассматривается религиозное многообразие в эпоху предков Имама аль-Бухари, время, необходимое для полной ассимиляции ислама, а также роль мусульманских проповедников с научной точки зрения. Исторические факторы, способствовавшие превращению Мавераннахра в центр исламской культуры, также подвергнуты детальному анализу. Кроме того, освещается арабское господство в Термезе и прилегающих территориях, начиная со второй половины VII века, процесс принятия ислама местным населением и связанные с этим сложности. Особое внимание уделено вопросам религиозного многообразия, характера деятельности исламизации и строительства мечетей.
This article highlights the processes of the spread of Islam in Mavarounnahr during the 8th–10th centuries and the associated socio-cultural transformations. Specifically, through the life of the great muhaddith and commentator Imam al-Bukhari, the article illustrates the extent and conditions under which the region’s population embraced Islam. The study examines the religious diversity in the era of Imam al-Bukhari’s ancestors, the time required for the full assimilation of Islam, and the role of Muslim missionaries from a scholarly perspective. The historical factors contributing to Mavarounnahr’s emergence as a center of Islamic culture are also thoroughly analyzed. Additionally, the article addresses the Arab domination of Termez and its surrounding areas starting from the second half of the 7th century, the local population’s conversion to Islam, and the complexities that arose during this process. Particular attention is given to issues of religious diversity, the nature of propagation activities, and mosque construction.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Imom al-Buxoriy Movarounnahr islomning tarqalishi VIII–X asrlar Abbosiylar dinlararo xilma-xillik muhaddislik madaniyat da’vat islomlashuv jarayoni Имам аль-Бухари Мавераннахр распространение ислама VIII–X века Аббасиды религиозное многообразие наука хадисов культура призыв к исламу процесс исламизации Imam al-Bukhari Mavarounnahr spread of Islam 8th–10th centuries Abbasids religious diversity hadith scholarship culture propagation activities Islamization process
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art08/
Axmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza Tuxtamuradovna. Movarounnahrda Islom sivilizatsiyasining shakllanishi (VIII–XI asrlar) // Al-Buxoriy. — 2025. — 2-son (2). — B. 79-91. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art08/
Ахмедов Музаффар Бориевич, Азимбаева Наргиза Тухтамурадовна. Формирование исламской цивилизации в Мавераннахре (VIII–XI века) // Ал-Бухорий. — 2025. — № 2 (2). — С. 79-91. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art08/
Axmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza Tuxtamuradovna. Formation of Islamic civilization in Mavaraunnahr (8th–11th centuries) // Al-Bukhari. — 2025. — No. 2 (2). — pp. 79-91. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art08/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Al-Tabari, Muhammad ibn Jarir. (1985). The History of al-Tabari, Volume 27. – New York
- Азизходжаев Б. (2003). Мовароуннаҳрда ислом дини тарқалиши ва унинг ижтимоий таъсири. – Тошкент: Ўзбекистон
- Аzimbayeva N. (2023). Central Asia and Kazakhstan in the scientific heritage of academician B. Akhmedov // Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, № 11. – P. 479-486. TARIX Al-BUXORIY 2-son, 2025-yil
- Ал-Балазури. (1987). Завоевание Хорасана. – Душанбе
- Аҳмедов Л. (2005). Мусулмон шарқида дин ва давлат муносабатлари (VIII–XII асрлар). – Тошкент: Фан
- Босворт К. (1971). Мусульманские династии. – Москва
- Гафуров Б. (1989). Таджики. Кн. 2. – Душанбе
- Давидович Е. (1977). Новые данные по истории Саманидов. – Москва
- Наршахий, Абу Бакр Муҳаммад ибн Жаъфар. (1991). Бухоро тарихи. – Тошкент: Фан
- Ҳайитметов А. (1999). Имом ал-Бухорий – буюк муҳаддис. – Тошкент
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoMovarounnahrda Islom sivilizatsiyasining shakllanishi (VIII–XI asrlar)https://zenodo.org/records/23061610
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.001.art08
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 79-91
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Imom al-Buxoriy, Movarounnahr, islomning tarqalishi, VIII–X asrlar, Abbosiylar, dinlararo xilma-xillik, muhaddislik, madaniyat, da’vat, islomlashuv jarayoniИмам аль-Бухари, Мавераннахр, распространение ислама, VIII–X века, Аббасиды, религиозное многообразие, наука хадисов, культура, призыв к исламу, процесс исламизацииImam al-Bukhari, Mavarounnahr, spread of Islam, 8th–10th centuries, Abbasids, religious diversity, hadith scholarship, culture, propagation activities, Islamization process
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-17
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-20
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23061610
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059315
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



