ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Movarounnahrda Islom sivilizatsiyasining shakllanishi (VIII–XI asrlar)

Формирование исламской цивилизации в Мавераннахре (VIII–XI века)

Formation of Islamic civilization in Mavaraunnahr (8th–11th centuries)

Axmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza TuxtamuradovnaАхмедов Музаффар Бориевич, Азимбаева Наргиза ТухтамурадовнаAxmedov Muzaffar Boriyevich, Azimbayeva Nargiza Tuxtamuradovna

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada VIII–X asrlarda Movarounnahrda islom dinining tarqalish jarayonlari va bu jarayondagi ijtimoiy-madaniy o‘zgarishlar tahlil etilgan. Xususan, buyuk muhaddis va mufassir Imom al-Buxoriyning hayoti orqali mintaqa aholisining islomga qay darajada va qanday shart-sharoitlarda yuz tutgani ko‘rsatib berilgan. Maqolada Imom al-Buxoriyning ajdodlari yashagan davrdagi diniy xilma- xillik, islom dinining to‘liq singishi uchun kerak bo‘lgan vaqt va musulmon da’vatchilarining roli ilmiy nuqtai nazardan yoritilgan. Movarounnahrning islom madaniyati markaziga aylanishidagi tarixiy omillar ham atroflicha tahlil etilgan. Shuningdek, VII asrning ikkinchi yarmidan boshlab arablarning Termiz va uning atrofidagi hukmronligi, mahalliy aholining islomga kirishi va bu jarayonda yuzaga kelgan murakkabliklar yoritilgan. Maqolada diniy xilma-xillik, da’vat ishlarining xarakterlari va masjid qurilishi masalalariga ham alohida e’tibor qaratilgan.

В данной статье анализируются процессы распространения ислама в Мавераннахре в VIII–X веках и связанные с ними социально-культурные изменения. В частности, через призму жизни выдающегося мухаддиса и комментатора Имама аль-Бухари показано, в какой степени и при каких условиях население региона принимало ислам. В статье рассматривается религиозное многообразие в эпоху предков Имама аль-Бухари, время, необходимое для полной ассимиляции ислама, а также роль мусульманских проповедников с научной точки зрения. Исторические факторы, способствовавшие превращению Мавераннахра в центр исламской культуры, также подвергнуты детальному анализу. Кроме того, освещается арабское господство в Термезе и прилегающих территориях, начиная со второй половины VII века, процесс принятия ислама местным населением и связанные с этим сложности. Особое внимание уделено вопросам религиозного многообразия, характера деятельности исламизации и строительства мечетей.

This article highlights the processes of the spread of Islam in Mavarounnahr during the 8th–10th centuries and the associated socio-cultural transformations. Specifically, through the life of the great muhaddith and commentator Imam al-Bukhari, the article illustrates the extent and conditions under which the region’s population embraced Islam. The study examines the religious diversity in the era of Imam al-Bukhari’s ancestors, the time required for the full assimilation of Islam, and the role of Muslim missionaries from a scholarly perspective. The historical factors contributing to Mavarounnahr’s emergence as a center of Islamic culture are also thoroughly analyzed. Additionally, the article addresses the Arab domination of Termez and its surrounding areas starting from the second half of the 7th century, the local population’s conversion to Islam, and the complexities that arose during this process. Particular attention is given to issues of religious diversity, the nature of propagation activities, and mosque construction.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Imom al-Buxoriy Movarounnahr islomning tarqalishi VIII–X asrlar Abbosiylar dinlararo xilma-xillik muhaddislik madaniyat da’vat islomlashuv jarayoni Имам аль-Бухари Мавераннахр распространение ислама VIII–X века Аббасиды религиозное многообразие наука хадисов культура призыв к исламу процесс исламизации Imam al-Bukhari Mavarounnahr spread of Islam 8th–10th centuries Abbasids religious diversity hadith scholarship culture propagation activities Islamization process

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art08/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Al-Tabari, Muhammad ibn Jarir. (1985). The History of al-Tabari, Volume 27. – New York
  2. Азизходжаев Б. (2003). Мовароуннаҳрда ислом дини тарқалиши ва унинг ижтимоий таъсири. – Тошкент: Ўзбекистон
  3. Аzimbayeva N. (2023). Central Asia and Kazakhstan in the scientific heritage of academician B. Akhmedov // Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, № 11. – P. 479-486. TARIX Al-BUXORIY 2-son, 2025-yil
  4. Ал-Балазури. (1987). Завоевание Хорасана. – Душанбе
  5. Аҳмедов Л. (2005). Мусулмон шарқида дин ва давлат муносабатлари (VIII–XII асрлар). – Тошкент: Фан
  6. Босворт К. (1971). Мусульманские династии. – Москва
  7. Гафуров Б. (1989). Таджики. Кн. 2. – Душанбе
  8. Давидович Е. (1977). Новые данные по истории Саманидов. – Москва
  9. Наршахий, Абу Бакр Муҳаммад ибн Жаъфар. (1991). Бухоро тарихи. – Тошкент: Фан
  10. Ҳайитметов А. (1999). Имом ал-Бухорий – буюк муҳаддис. – Тошкент

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.001.art08
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
79-91
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Imom al-Buxoriy, Movarounnahr, islomning tarqalishi, VIII–X asrlar, Abbosiylar, dinlararo xilma-xillik, muhaddislik, madaniyat, da’vat, islomlashuv jarayoniИмам аль-Бухари, Мавераннахр, распространение ислама, VIII–X века, Аббасиды, религиозное многообразие, наука хадисов, культура, призыв к исламу, процесс исламизацииImam al-Bukhari, Mavarounnahr, spread of Islam, 8th–10th centuries, Abbasids, religious diversity, hadith scholarship, culture, propagation activities, Islamization process
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-17
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-20
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/ Maqola Статья Article Xotin-qizlar tadbirkorligining iqtisodiy barqarorligini baholash ko‘rsatkichlari tizimini takomillashtirish Совершенствование системы показателей оценки экономической устойчивости женского предпринимательства Improving the system of indicators for assessing the economic sustainability of women’s entrepreneurship Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · 85-95-b.Ибрагимова Севара Кабилджановна · 2026 · с. 85-95Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · pp. 85-95TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art09/ Maqola Статья Article Kichik biznes subyektlarining bandlikni ta’minlash salohiyatini baholashning nazariy-metodik asoslari Теоретико-методические основы оценки потенциала обеспечения занятости субъектов малого бизнеса Theoretical and methodological foundations for assessing the employment provision capacity of small business entities Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · 73-84-b.Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · с. 73-84Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · pp. 73-84TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art08/