Maqola Статья Article
Huvaydo ijodida iqtibos san’ati
Искусство цитирования в творчестве Хувайдо
The art of quotation in Huvaydo’s creation
Zaripova Dilfuza BaxtiyorovnaЗарипова Дилфуза БахтиёровнаZaripova Dilfuza Baxtiyorovna
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada Huvaydoning o‘zbek mumtoz adabiyotida tutgan o‘rni, ijodkorning g‘oyaviy yo‘nalishi, badiiy mahorati, ilohiy ishq tasviridagi o‘ziga xosligi haqida fikr yuritilgan. Uning ijodida didaktikaning o‘rni haqida asosli fikrlar keltirilgan. Adib ijodida iqtibos san’atining qo‘llanilishi lirik janrlar misolida tahlil qilingan. Hamd g‘azalidagi o‘ziga xosliklar ochib berilgan. Shoir ijodida Qur’on va hadisning ta’siri yetarlicha asoslangan. Adibning diniy mavzudagi g‘azallarida nido, tazod, iqtibos, didaktik mavzudagi g‘azallarida intiboh, irsoli masal, tazod, talmeh, tashbeh, ishqiy mavzudagi g‘azallarida esa mubolag‘a, nido, tanosib, tashbeh, takrir, ta’did san’atlaridan mohirona foydalanganini ko‘rish mumkin. Bu Huvaydoning badiiy mahoratining o‘ziga xos yo‘lidir. Huvaydoning o‘zbek mumtoz adabiyotida Ahmad Yassaviy, Boborahim Mashrab, So‘fi Olloyorlar yo‘lidan borib, she’rlarida ilohiy ishq, oliyjanob insoniy fazilatlarni ulug‘laganligi, ma’naviy kamolotga erishishda diniy qadriyatlarning katta ahamiyatga ega ekanligi haqida fikr yuritilgan.
В данной статье рассматривается место Хувайдо в узбекской классической литературе, идейная направленность творчества поэта, его художественное мастерство и своеобразие в изображении божественной любви. Обоснованно излагаются мысли о роли дидактики в его творчестве. Применение искусства цитации в произведениях автора анализируется на примерах лирических жанров. Раскрываются особенности хамд газель. Влияние Корана и хадисов на творчество поэта убедительно обосновано. В газелях Хувайдо на религиозные темы можно наблюдать искусное использование таких приемов, как восклицание (нидо), контраст (тазод), цитация (иктибас), в дидактических газелях — пробуждение (интибох), притча (ирсоли масал), контраст (тазод), намёк (талмех), сравнение (ташбех), а в любовных газелях — преувеличение (муболага), восклицание (нидо), соразмерность (таносиб), сравнение (ташбех), повтор (такрир) и усиление (таъдид). Это представляет собой уникальный путь художественного мастерства Хувайдо. В статье подчеркивается, что Хувайдо в узбекской классической литературе следовал традициям Ахмада Ясави, Бабарахима Машраба, Суфи Аллаяра, прославляя в своих стихах божественную любовь и возвышенные человеческие добродетели, а также отмечается значимость религиозных ценностей в достижении духовного совершенства.
This article examines the place of Khuvaydo in Uzbek classical literature, the ideological orientation of the poet’s work, his artistic mastery, and his distinctive approach to depicting divine love. Well-founded reflections are provided on the role of didactics in his creative output. The use of the art of citation in the poet’s works is analyzed through examples from lyrical genres. The peculiarities of the hamd ghazal are elucidated. The influence of the Quran and hadiths on the poet’s creativity is convincingly substantiated. In Khuvaydo’s ghazals on religious themes, one can observe the skillful use of such techniques as exclamation (nido), contrast (tazod), and citation (iqtibos); in didactic ghazals — awakening (intiboh), parable (irsoli masal), contrast (tazod), allusion (talmeh), and simile (tashbeh); and in love-themed ghazals — exaggeration (mubolagha), exclamation (nido), proportion (tanosib), simile (tashbeh), repetition (takrir), and amplification (ta’did). This constitutes the unique path of Khuvaydo’s artistic mastery. The article argues that Khuvaydo, in the context of Uzbek classical literature, followed the traditions of Ahmad Yasavi, Boborahim Mashrab, and Sufi Allayar, glorifying divine love and noble human virtues in his poetry, while emphasizing the significant role of religious values in achieving spiritual perfection.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Ilohiy ishq g‘azal Qur’on hadis didaktika iqtibos ezgulik yaxshilik ma’naviy kamolot hamd Божественная любовь газель Коран хадис дидактика цитата благо добро духовное совершенство хвала Divine love ghazal Quran hadith didactics quotation righteousness good spiritual perfection praise
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art01/
Zaripova Dilfuza Baxtiyorovna. Huvaydo ijodida iqtibos san’ati // Al-Buxoriy. — 2025. — 2-son (2). — B. 4-12. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art01/
Зарипова Дилфуза Бахтиёровна. Искусство цитирования в творчестве Хувайдо // Ал-Бухорий. — 2025. — № 2 (2). — С. 4-12. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art01/
Zaripova Dilfuza Baxtiyorovna. The art of quotation in Huvaydo’s creation // Al-Bukhari. — 2025. — No. 2 (2). — pp. 4-12. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art01/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Аъзамов А. (1997) Муножотнома. Алишер Навоийнинг “Муножот” асарига шарҳлар. – Наманган
- Bakhtiyorovna Z. (2023). History of the Huvaydo’s works study // EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), № 9. – P. 4-7
- Huvaydo. Devon / Nashrga tayyorlovchi: Q. Ro‘zimatzoda. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2017
- Huvaydo. Huvaydo Chimyoniy (toshbosma nusxa). – Buxoro
- Навоий, Алишер. (1993) Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик, 11-том. Садди Искандарий. – Тошкент: Фан
- Суйима Ғани қизи. (1991) Абадиятга назар. Алишер Навоий. Муножот. – Тошкент
- Todjixodjayev M. (2016) O‘zbek adabiyoti namunalari Martin Hartman tarjimasi va talqinida. – Toshkent: Bayoz
- Zaripova D. (2023) Khojanazar Huvaido is a major representative of Uzbek classical literature // Science and innovation, № 2. – P. 124-126
- Қуръони Карим. Алоуддин Мансур таржимаси. − Тошкент: Чўлпон, 1992
- Ғаффорова З. (2001) Навоийнинг ҳамд ва наът ғазаллари. – Тошкент: “Маънавият”
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoHuvaydo ijodida iqtibos san’atihttps://zenodo.org/records/23061517
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.001.art01
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 4-12
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Ilohiy ishq, g‘azal, Qur’on, hadis, didaktika, iqtibos, ezgulik, yaxshilik, ma’naviy kamolot, hamdБожественная любовь, газель, Коран, хадис, дидактика, цитата, благо, добро, духовное совершенство, хвалаDivine love, ghazal, Quran, hadith, didactics, quotation, righteousness, good, spiritual perfection, praise
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-17
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-13
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23061517
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059315
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



