ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Shayboniylar davri siyosiy jarayonlarida etnik birliklarning o‘rni

Роль этнических объединений в политических процессах периода Шейбанитов

The role of ethnic units in the political processes of the period of Shaibanids

Idiyev Akbar Avaz o‘g‘liИдиев Акбар АвазовичIdiyev Akbar Avaz o‘g‘li

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Maqolada Shayboniy xonlar davrida, xususan Abdullaxon II hukmronligi yillarida yurtimizdagi etnik guruhlarning mavqei qay darajada bo‘lgani haqida ma’lumotlar beriladi. Shayboniylar tarixi bo‘yicha bir qancha manbalar tahlil qilingan holda qaysi qabilalar ustunroq maqomga erishgani ko‘rib chiqiladi. Abulxayrxon davrida qushchi va naymanlarning hokimiyatda nufuzi baland bo‘lgani, Shayboniylar davrida esa nayman va do‘rmonlar son jihatdan ko‘paygani, siyosiy taʼsiri bo‘yicha birinchi o‘ringa chiqqani, qayd etilgan voqealar bayonidan kelib chiqib o‘rganiladi. Nomlari sanab o‘tilgan bu etnik birliklarning har biri o‘zining samaradorligi, faoliyati va jangovar tayyorgarligiga ko‘ra davlat boshqaruvida ham maʼlum o‘rinlarni egallagan. Biroq, shuni ham aytib o‘tish kerakki, bu qabilalarning baʼzilari maʼlum davrlarda markaziy hukumatga qarshi chiqib, mustaqil harakat ham qilganlar. Shuningdek, XV asr ikkinchi yarmidagi jarayonlar bayon qilinar ekan, o‘sha davr tarixchilarining manbalarda yozib qoldirgan jumlalari ham lozim bo‘lgan o‘rinlarda keltirib o‘tiladi

В статье дается информация о положении этнических групп в нашей стране в период правления Шайбани-ханов, особенно в период правления Абдуллы-хана II. На основе анализа ряда источников по истории периода Шейбанитов рассматривается, какие племена достигли высшего статуса. Изучается на основе зафиксированных событий, что во времена Абулхаир-хана кушчи и найманы имели высокое влияние в правительстве, а в период Шейбанитов найманы и дорманы увеличились в численности и вышли на первое место по политическому влиянию. Каждая из этих этнических единиц, названия которых были перечислены, занимала определенные позиции в государственном управлении в соответствии со своей эффективностью, активностью и боеспособностью. Однако следует также упомянуть, что некоторые из этих племен восставали против центральной власти и действовали самостоятельно. Также при описании процессов второй половины XV века в необходимых местах цитируются изречения, зафиксированные историками того времени в источниках

The article provides information about the status of ethnic groups in our country during the reign of Shaibani Khans, especially during the reign of Abdullah Khan II. Based on the analysis of several sources on the history of the Shaybani period, it is considered which tribes achieved a superior status. It is studied based on the recorded events that during the time of Abulkhair Khan, the Qushchi and Naymans had a high influence in the government, and during the Shaibani period, the Naymans and Dormans increased in number and came to the first place in terms of political influence. Each of these ethnic units, whose names were listed, occupied certain positions in the state administration according to their efficiency, activity and combat readiness. However, it should also be mentioned that some of these tribes rebelled against the central government and acted independently. Also, while describing the processes of the second half of the 15th century, the sentences recorded by the historians of that time in the sources are cited in the necessary places

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Shayboniylar davri etnik guruhlar urug‘ qabila mansab maqom tarixiy voqealar ichki siyosiy vaziyat Эпоха Шейбанитов этнические группы род племя положение статус исторические события внутриполитическая ситуация Shaibani period ethnic groups clan tribe position status historical events internal political situation

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.004.art12/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abdulkadir Macit. (2015) Şeybânî hanliği (1500-1599). Doktora Tezi. – İstanbul
  2. Hândemîr. Târîhü habîbi’s-siyer fî ahbâri efrâdi beşer, IV, Kitâbfürûşî Hayyâm. – Tahran 1362/1983
  3. Rumlu Hasan. (2004) Şah İsmail Tarihi: (Ahsenü't Tevarih) 1 bs. – Ankara: Ardıç Yayınları
  4. Абдуррахман-и Тали. (1959) История Абулфейз-хана / Пер. А.А. Семёнова. – Ташкент
  5. Ахмедов Б. (1965) Государство кочевых узбеков. – Москва
  6. Довуди Д. (2006) Из истории Шайбанидов. – Душанбе
  7. Завоевание Хорасана Шейбани-ханом. Участие туркмен в борьбе узбеков и иранцев за Хорасан / Материалы по истории туркмен и Туркмении / Под ред. В. В. Струве и др. – Т. II. – Москва, – Ленинград: Изд-во АН СССР, 1938
  8. Камал ад-Дин Бинаи. (1969) Шайбани-наме. Материалы по истории казахских ханств
  9. Мир Мухаммед Амин-и Бухари. (1957) Убайдулла-наме / Пер. с тадж. с примеч. А.А.Семёнова. – Ташкент: Издательство Академии наук УзССР
  10. Мухаммед Юсуф Мунши. (1956) Муким-ханская история / Пер. А.А. Семёнова. – Ташкент
  11. Муҳаммад Солиҳ. (1989) Шайбонийнома. – Тошкент
  12. Муҳаммадёр ибн Араб Қатағон. (2009) Мусаххир ал-билод. – Тошкент
  13. Камолов X. (2007) История вторжения кочевых племен Дашт-и Кипчака в среднюю Азию (XVI в.). – Душанбе
  14. Ҳофиз Таниш Бухорий. (1999) Абдулланома. 1-китоб. – Тошкент
  15. Ҳофиз Таниш Бухорий. (1999) Абдулланома. 2-китоб. – Тошкент

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 4-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 4, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 4, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.004.art12
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
4-son (4), 2024№ 4 (4), 2024No. 4 (4), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
106-121
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Shaibani period, ethnic groups, clan, tribe, position, status, historical events, internal political situationЭпоха Шейбанитов, этнические группы, род, племя, положение, статус, исторические события, внутриполитическая ситуацияShaibani period, ethnic groups, clan, tribe, position, status, historical events, internal political situation
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-11-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-23
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/