ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Islom ijtimoiy huquqi bo‘yicha ilk noyob manba

Уникальный ранний источник по исламскому социальному праву

A Unique Early Source on Islamic Social Law

Usmanov Ibrahim SobirovichУсманов Ибрагим СобировичUsmanov Ibrahim Sobirovich

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

al-Hakim at-Termiziyning “Al-Huquq” (Huquqlar) kitobi ijtimoiy huquqning dastlabki manbasidir. Kitobda muallif ijtimoiy mas’uliyatni zimmasida ko‘taruvchi jamiyat qatlamlaridan o‘n olti toifani ajratib ko‘rsatadi. Har bir toifa uchun u o‘z huquqlarini va atrofdagilarning ularga nisbatan ma s'uliyatini sanab o‘tadi. At - Termiziy bu huquq va majburiyatlarning barchasini islomiy manbalarga tayangan holda sharhlaydi. K o‘rinishidan, muallif jamiyatning diqqat markazida b o‘lgan shaxslarga nisbatan odamlarning munosabatini qanday shakllantirish kera kligini ko‘rsatishga harakat qilgan. Kitobning eng qiziq tomoni shundaki, u quldorlik jamiyatida yashab tur ib, xizmatkorlar va qullarning huquqlariga butun bir bobni bag'ishlagan. U o‘z xo‘jayinlarining burchlarini batafsil sanab o‘tgan. Muallif hayvonlar huquqlarini alohida bobda bayon qilgan. K o‘rinib turibdiki, hayvonlarning haq-huquqlari, egalarining ularga nisbatan majburiyatlari i slom ta’limot i asosida shakllangan. "Al-Huquq" da sanab o‘tilgan huquqlarning aksariyati mustahab (ixtiyoriy) deb tasniflanishi mumkin, ya’ni. bu maslahat xususiyatiga ega. Kitob jamiyatda ijtimoiy barqarorlik va ijtimoiy himoyani ta’minlash uchun jamiyat qatlamlari o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlashga qaratilgan.

Книга “Ал-Ҳуқуқ” (Права) ал-Хакима ат-Тирмизи является ранним источником по социальному праву. В книге автор выбрал шестнадцать категорий из слоёв общества, которые несут на себе социальную нагрузку в обществе. Для каждой категории он перечислил их собственные права вместе с обязанностями окружающих людей по отношению к ним. Ат-Тирмизи толкует все эти права и обязанности на основе исламских источников. Видимо, автор стремился показать, как должно строиться отношение людей к лицам, которые находятся в центре внимания общества. Самое интересное в книге, что пребывая в рабовладельческом обществе, он посвятил целую главу правам слуг и рабов. Где он детально перечислил и обязанности их господ. Отдельной главой автор изложил права животных. Очевидно, что права животных и обязанности их владельцев по отношению к ним сформированы на основе исламских учений. Большинство перечисленных прав в “Ал-Ҳуқуқ” можно отнести к категории мустахаб (желательное), т.е. которое имеет рекомендательный характер. Книга направлена на укрепление связей между слоями общества, для обеспечения социальной стабильности и социальной защиты в социуме.

The book “Al-Huquq” (Rights) by al-Hakim at-Termizi is an early source on social law. In the book, the author selected sixteen categories from the social strata that bear the social burden in society. For each category, he listed their own rights along with the responsibilities of the people around them in relation to them. At- Termizi interprets all these rights and responsibilities based on Islamic sources . Apparently, the author sought to show how people should treat individuals who are in the center of attention in society. The most interesting thing in the book is that, being in a slave society, he devoted an entire chapter to the rights of servants and slaves, where he listed in detail the responsibilities of their owners. The author set out the rights of animals in a separate chapter. It is obvious that the rights of animals and the responsibilities of their owners in relation to them were formed on the basis of Islamic teachings. Most of the rights listed in “Al-Huquq” can be classified as mustahab (desirable), that’s to say, of a recommendatory nature. The book is aimed at strengthening ties between layers of society, to ensure social stability and social protection in society.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: marofiq huquq jamiyat qatlamlari Qur’on hadislar xayrli amal ijtimoiy munosabatlar barqarorlik shariat maqsadlari марафиķ права слои общества Коран хадисы благость социальные отношения стабильность макасид аш-шариа Marofiq law strata in a society Qur’an hadiths good deeds social relations stability goals of Sharia

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art12/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Ал-Хаким ат-Тирмизи. Ал-Хукук. Рукопись фонда Исмаил Саиб, Турция, инв. №1575
  2. Жуюши М. (1980) Ал-Хаким ат-Тирмизи: дирасатун ли асарихи ва афкарихи. – Каир: Дар ан-нахда ал-арабийя
  3. Захри Х. (2013) Хаким Хурасан ва анис аз-заман. – Рабат: Дар ал-аман
  4. Radtke B. (1980) Al-Hakim at-Tirmidi. – Freiburg: Klaus Schwarz Verlag
  5. Убайдулла Уватов. (2001) Ал-Ҳаким ат-Термизий (ҳаёти ва мероси). – Тошкент: “Маънавият“ нашриёти. ISBN 5-635-01732-0. TARIX Al-BUXORIY 3-son, 2024-yil
  6. Убайдулла Уватов. (2016) Икки улуғ донишманд (Абу Исо ат-Термизий, Aл-Ҳаким aт-Tермизий). – Toшкент: Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, – 112 б. ISBN 978-9943-03-738-0
  7. Ализаде А. (2007) Тирмизи Мухаммад // Исламский энциклопедический словарь. – Москва: Ансар. – ISBN 978-5-98443-025-8
  8. Кныш А. (1991) Ат-Тирмизи // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. – Москва: Наука, ГРВЛ. ISBN 5-02-016941-2

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.003.art12
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
3-son (3), 2024№ 3 (3), 2024No. 3 (3), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
121-134
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
марафиķ, права, слои общества, Коран, хадисы, благость, социальные отношения, стабильность, макасид аш-шариамарафиķ, права, слои общества, Коран, хадисы, благость, социальные отношения, стабильность, макасид аш-шариаMarofiq, law, strata in a society, Qur’an, hadiths, good deeds, social relations, stability, goals of Sharia
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-08-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/