Maqola Статья Article
Alisher Navoiyning tasavvufiy qarashlari
Взгляды Алишера Навои на суфизм
Alisher Navoi’s views on Sufism
Shoaliyeva Nargiza Kakhramanovna iD, Hojjatulloh JavoniyШоалиева Наргиза Кахрамановна iD, Хожжатуллох ДжавонийShoaliyeva Nargiza Kakhramanovna iD, Hojjatulloh Javoniy
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mir Alisher Navoiy musulmon olamida XV asrning atoqli, mashhur shoiri va mutafakkiri hisoblanadi. Navoiy asarlaridan s o‘fiylik ta’limotini ko‘plab topish mumkin. Navoiy o‘z asarlarida tasavvufiy ilmga ko‘plab murojaat qilgan. So‘fiylar hamda Islom ta’limoti Islom jamiyatida azaldan muhim o‘rin tutib kelgan. Bu ta’limotlar odamlarning idroki va botiniga ta’sir k o‘rsatib, insonparvarlik xatti- harakatlarining asosi bo‘ldi. So‘fiylar, shoir va mutafakkirlar tasavvufiy ta’limotlarni taqdim etish orqali odamlarning tafakkuri va faollik darajasini yuksaltirishga harakat qilganlar. Alisher Navoiy hijriy X asrning koʻzga koʻringan mu sulmon shoiri va mutafakkirlaridan biri sifatida, uning qarashlarida, asarlarida yaqqol k o‘rinib turadiki, u o‘z davri jamiyatida hukmronlik qilgan an’ana, islom ta’limoti va madaniyatidan to‘liq xabardor b o‘lgan. Ammo uning asarlarida tasavvufiy ta’ limotlar bormi? Uning asarlarida qaysi s o‘fiylik ta’limotiga k o‘proq ur g‘u berilgan? Tasavvufiy tushunchalarni qayta talqin qilishda uning ahamiyati va hissasi qanday? Shoir g‘azallarida maqom va holatlarni (Maqomot va Ahvol) hamda k o‘plab tasavvufiy unsurlarni ishlatgan. Navoiy tasavvufiy istilohotlar yordamida, riyokorlikni tanqid qilish, ilohiy ishq tushunchasini tushuntirish, xudbinlik moyilligidan xalos b o‘lish, qayg‘ulardan qutulish, Xudoga yaqinlik, fano va shuhudni izohlaydi. Ushbu maqolada Navoiy asarlarida keltirilgan tasavvufiy ta’limotlar, xususan, amaliy tasavvuf davri va uni to‘la namoyon etuvchi tavba tushunchasidan tortib, fano (y o‘qlik) tushunchasigacha ifodalashga harakat qilingan.
Мир Алишер Навои – известный поэт и мыслитель в мусульманском мире XV века. В творчестве Навои можно найти Суфизм, в его произведениях много элементов суфизма. Суфии и исламские учения всегда занимали важное место в исламском обществе. Эти учения повлияли на восприятие и сердце людей и стали основой гуманного поведения. Суфии, поэты и мыслители пытались поднять уровень мышления и активности людей, представляя мистические учения. Алишер Навои, как один из выдающихся мусульманских поэтов и мыслителей Х века хиджры, в его взглядах и произведениях ясно видно, что он в полной мере осознавал традиции, учение и культуру ислама, господствовавшего в обществе его времени. Но есть ли в его произведениях мистические учения? Какому суфийскому учению уделяется больше внимания в его произведениях? Каково его значение и вклад в переосмысление мистических концепций? В его стихах поэт использовал статусы и ситуации (Макамат и Ахвал), а также множество мистических элементов. С помощью мистических терминов Навои критикует лицемерие, объясняет понятие божественной любви, избавляется от эгоизма, избавляется от скорбей, близости к Богу, смерти и мученичества. В данной статье предпринята попытка выразить мистические учения, представленные в творчестве Навои, в частности, от периода практического мистицизма и концепции покаяния, полностью его проявляющей, до концепции фано (отсутствия).
Mir Alisher Navoi is a well-known poet and thinker of the 15th century in the Muslim world. Sufism can be found in the works of Navoi. In his works, Navoi made many references to mystical science. Sufis and Islamic teachings have always occupied an important place in Islamic society. These teachings influenced the perceptions and hearts of people and became the basis for human behavior. Sufis, poets and thinkers tried to raise the level of thinking and activity of people by presenting mystical teachings. As one of the outstanding Muslim poets and thinkers of the 10th century Hijri, Alisher Navoi’s views and works make it clear that he was fully aware of the traditions, teachings and culture of Islam that dominated the society of his time. But are there mystical teachings in his works? Which Sufi teaching is given more attention in his works? What is its significance and contribution to the rethinking of mystical concepts? In his poems, the poet used statuses and conditions (Maqamat and Ahval), as well as many mystical elements. Using mystical terms, Navoi criticizes hypocrisy, explains the concept of divine love, closeness to God, death and martyrdom, eliminates selfishness and sorrows. This article attempts to express the mystical teachings presented in Navoi’s work, particularly from the period of practical mysticism and the concept of repentance, fully manifesting it, to the concept of fano (absence).
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Mir Alisher Navoiy tasavvufiy ishq maqom holat sadoqatdagi ishtiyoq Мир Алишер Навои мистическая любовь статус состояние страсть в верности Mir Alisher Navoi mystical love status case eagerness in devotion
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art02/
Shoaliyeva Nargiza Kakhramanovna, Hojjatulloh Javoniy. Alisher Navoiyning tasavvufiy qarashlari // Al-Buxoriy. — 2024. — 3-son (3). — B. 15-27. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art02/
Шоалиева Наргиза Кахрамановна, Хожжатуллох Джавоний. Взгляды Алишера Навои на суфизм // Ал-Бухорий. — 2024. — № 3 (3). — С. 15-27. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art02/
Shoaliyeva Nargiza Kakhramanovna, Hojjatulloh Javoniy. Alisher Navoi’s views on Sufism // Al-Bukhari. — 2024. — No. 3 (3). — pp. 15-27. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.003.art02/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoAlisher Navoiyning tasavvufiy qarashlarihttps://zenodo.org/records/23060151
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2024
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2024.003.art02
- YilГодYear
- 2024
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 3-son (3), 2024№ 3 (3), 2024No. 3 (3), 2024
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 15-27
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Mir Alisher Navoiy, tasavvufiy ishq, maqom, holat, sadoqatdagi ishtiyoqМир Алишер Навои, мистическая любовь, статус, состояние, страсть в верностиMir Alisher Navoi, mystical love, status, case, eagerness in devotion
- ORCID
- Shoaliyeva Nargiza Kakhramanovna — 0000-0002-7314-0093
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2024-08-28
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-28
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23060151
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059372



