ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

“Javohiru-l-ajoyib” va “Majolisu-n-nafois” tazkiralarining qiyosiy tadqiqi

Сравнительное исследование тазкира «Джавохиру-л-аджайиб» и «Маджалису-н-нафаис»

A comparative study of the tazkiras “Javohiru-l-ajoyib” and “Majolisu-n-nafois”

Tuychiyeva Oydin Sayfullayevna iDТуйчиева Ойдин Сайфуллаевна iDTuychiyeva Oydin Sayfullayevna iD

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada sharq adabiyotida tazkiranavislik an’anasining shakllanishi, taraqqiyot va takomil bosqichlari, ulardagi an’anaviylik va novatorlik masalalari, sharq mumtoz adabiyotida ayollarga ba g‘ishlangan tazkiralarning vujudga kelishi hamda mumtoz davr adabiyotida tarjima odobi xususida so‘z boradi. Alisher Navoiyning “Majolisu-n-nafois” tazkirasi hamda Faxriy Hiraviyning “Javohiru-l- ajoyib” tazkirasida keltirilgan Bediliy, Bibicha Munajjima va Mehriy haqidagi ma’lumotlarning forsiy tarjimalari va qiyosiy tahlili amalga oshirilgan. Tazkiralarda zikr etilgan shoiralar, malikalar, tilshunos, tarjimon, sufiy, xattot, rassom, o‘qituvchi, davlat boshqaruvida faol ishtirok etgan oqila hukmdor, din, tarix va adabiyot bilimdonlari bo‘lgan ayollarning nomlari imkon qadar yoritilgan va ularga oid tarjimalar solishtirilgan.

В данной статье рассматриваются формирование традиции написания тазкира в восточной литературе, этапы его развития и совершенствования, а также вопросы традиции и новаторства в этих поэтических произведениях. Особое внимание уделено возникновению тазкира в восточной классической литературе и этикету перевода в этой сфере. Проведен персидский перевод и сравнительный анализ сведений о Бедили, Бибиче Мунаджиме и Мехри, в произведении Алишера Наваи «Маджалису-н-нафоис» и произведении Фахрия Хиравия «Джавахиру-л-аджаиб». В статье также освещены имена женщин, таких как поэтессы, принцессы, лингвисты, переводчики, суфии, каллиграфы, художницы, учительницы и мудрые правительницы, принимавшие активное участие в государственном управлении. Отдельное внимание уделено знатокам религии, истории и литературы, которые были упомянуты в тазкирах, и выполнены сопоставительные переводы о них

This article discusses the formation of the tradition of writing tazkiras in Eastern (Muslim) literature, the stages of the development and perfection as well as the issues of tradition and innovation in these poetic works, the emergence of tazkira in the Eastern classical literature and the etiquette of translation in classical literature. Persian translations and comparative analysis of the information about Bedili, Bibicha Munajjima and Mehri in Alisher Navoi’s tazkira “Majolisu-n-nafois” and Fakhri Hiravi’s tazkira “Javohiru-l-ajoyib” were done. In the article the names of females have been enlightened such as poetess, princesses, linguists, translators, sufis, calligraphers, painters, teachers, wise rulers who took an active part in public administration, and scholars of religion, history and literature who were mentioned in tazkiras as well as the translations about them have been compared.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: tazkira tazkiranavislik qo‘lyozma “Javohiru-l-ajoyib” “Majolisu-n-nafois” Mehriy Bediliy Bibicha Munajjima тазкира рукопись «Джавахиру-л-аджайиб» Бибича Мунаджима Бедили Мехри “Javohiru-l-ajoyib” tazkira manuscript Bibicha Munajjima Bedili Mehriy

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.002.art03/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abdurahmon Jomiy. Nafohatu-l-uns. O‘zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti, №1828, №1484 inventar raqamli qo‘lyozma nusxalari
  2. Ahmedov, B. (1981) Davlatshoh Samarqandiy. Shoirlar bo‘stoni. – Toshkent
  3. Alieva, F. Tazkirat ul-xavotin va barrasii osori zanoni suxanvari Mirzo Muhammad ibn Muhammad Rafe’. Tojikiston Milliy Universiteti kutubxonasi №1020. ISSN 3030-3273 FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2-son, 2024-yil
  4. Alizada, S. (1363/1985) “Литературная ценность “Латайиф-наме” Фахрии Хирави” Журнал “Хорасан”. № 19. Центр языка и литературы Академии наук Афганистана. – Кабул. – С. 59-70 (на языке дари)
  5. Ализада, С. (Maрт, 1986) “Тухфат ул-Хабиб” Фахрии Хирави” Кабульский университет. Пятая научная конференция. – Кабул. – С. 45-48
  6. Ализада, С. (2007) “Джавахир ул-аджайиб” Фахрии Хирави” Гендерное равноправие. – Душанбе
  7. Ализада, С. (2007) “Жизн и творчество Фахрии Хирави” Журнал “Маърифати омузгор”. № 7, – Душанбе. – С. 27-31
  8. Ализада, С. (2009) “Фахри Хирави и его “Хафт кишвар” Вестник Таджикского националного университета (научный журнал). Серия филологии. № 4 (52). – Душанбе: Сино. – С. 93-98
  9. Alizoda, S. (2007) “Bounvoni suxanvar dar tazkirai “Javohiru-l-ajoyib”i Faxri Xiravi” Maqolalar to‘plami. – Dushanbe. – B. 31-37
  10. Азимджанова, С. (1966) Индийский диван Бабура. – Тошкент: Фан
  11. Blochet T. (1905) Catalogue des manuscripts Persian de lo Bibliotheque Nationale. T. 1. – Paris. – 316 p
  12. Faxriy Hiraviy. “‫ .”تحفة الحبيب‬O‘zR FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Toshkent davlat sharqshunoslik institutida saqlanadigan №4596, №235, №1026 inventar raqamli qo‘lyozma nusxalar
  13. G‘anieva, S. (2000) “Navoiyga zamondosh shoiralar” O‘zbekiston madaniyati. – Toshkent
  14. G‘anieva, S. (2000) “Javohir ul ajoyib” - shoiralar haqidagi tazkira” Sharq mash’ali, № 2
  15. G‘aniyeva, S. (2000) Navoiy nasri nafosati. – Toshkent
  16. Habibullayev, A. (2000) Adabiy manbashunoslik va matnshunoslik. – Toshkent
  17. Mirzoyunus Matluba (2008) “Faxriy Hiraviy va Javohiru-l-ajoyib” Sadoi sharq jurnali № 6. – B. 102-124
  18. Rieu Ch. (1985) Catalogue of Persian Manuscripts of the British Museum. – London
  19. Sirojiddinov, Sh. (1997) XV-XVI asrlar tarixiy va tazkira-esdalik asarlarida Alisher Navoiy hayoti va faoliyati talqini. – Toshkent. – B. 73-80
  20. Toji Usmon. (1963) Shoira Mahasti. – Dushanbe. – 81 s
  21. ۳۵۷-۳۵۳‫ ش. ص‬۱۳۶۳ ‫ ـ،تهران‬.۲ ‫احمد گلچين معانی، تاريخ تذکره های فارسی، ج‬
  22. .‫احمد گلچين معانی، تحفة الحبيب.// حراسان. فن.ص‬
  23. ‫سعيد نفيسی. تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسی تا پايان قرن دهم هجری‬ ۲۲۷-۲۲۸ .‫ ص‬.۱ .‫ح‬.۱۳۴۴ -.‫تهران‬
  24. ۱۳۲۳ -.‫مجالس النفايس. تصحيح و منتشر علی اصغر حﮑمت. تهران‬ ISSN 3030-3273 FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2-son, 2024-yil

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.002.art03
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2024№ 2 (2), 2024No. 2 (2), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
25-38
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
tazkira, tazkiranavislik, qo‘lyozma, “Javohiru-l-ajoyib”, “Majolisu-n-nafois”, Mehriy, Bediliy, Bibicha Munajjimaтазкира, рукопись, «Джавахиру-л-аджайиб», Бибича Мунаджима, Бедили, Мехри“Javohiru-l-ajoyib”, tazkira, manuscript, Bibicha Munajjima, Bedili, Mehriy
ORCID
Tuychiyeva Oydin Sayfullayevna — 0000-0003-3598-9181
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-06-11
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/