ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Ar-Roziyning ilmiy me’rosi o‘rganilishiga oid tahliliy mulohazalar

Аналитические комментарии к изучению научного наследия ар-Рази

Analytical comments on the study of scientific heritage of ar-razi

Shakirova Zulfiya NormahamatovnaШакирова Зульфия НормахматовнаShakirova Zulfiya Normahamatovna

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Tarixdan ma’lumki, o‘rta asrlarda ko‘plab qomusiy olimlar yashab ijod qilganlar. Ulardan biri Faxruddin ar-Roziy Eronning Ray shahrida tug‘ilib o‘sgan. Islom manbalarida u “Hujjatu-l-islom” martabasiga yetgan olim sifatida e’tirof etiladi. Ar-Roziy ilohiyot olimi (mutakallim), faylasuf, Qurʼon sharhlovchisi (mufassir), huquqshunos (faqih) va islom huquqiy asoslari boʻyicha mutaxassis sifatida keng tanilgan. Zamonasining mashhur olimlaridan dars olgan ar -Roziy fizika, matematika, tibbiyot, astronomiya, falsafa, balo g‘at va boshqa ilmlarga oid ko‘plab asarlar yaratgan. Mazkur maqolada Ar-Roziyning Movarounnahrga ilm istab kelishi, bu yerdagi hayoti va ijodi, hamda uning shogirdlari, O‘zFA Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan qo‘lyozma asarlari haqida ma’lumot berilgan. Shuningdek, olimning “Balog‘at ilmi”ga oid yozgan asaridagi ayrim masalalar yuzasidan qarashlari ham tahlil qilingan.

Из истории известно, что в Средние века жили много учёные - энциклопедисты. Один из них – Фахруддин ар-Рази, который родился и вырос в городе Рай, который расположен в Иране. В исламских источниках он признан учёным, достигшим уровня «Худжат уль Ислам». Ар-Рази широко известен как богослов (мутакаллим), философ, комментатор Корана (муфассир), юрист (факих) и специалист по исламским правовым принципам. Ар-Рази, бравший уроки у знаменитых учёных своего времени, создал множество работ по физике, математике, медицине, астрономии, философии, риторики и другим наукам. В данной статье представлена информация о поисках знаний Ар-Рази в Моваруннахре, его жизни и деятельности там, а также о его учениках и рукописях, хранящихся в Институте востоковедения АНУз. Также проанализированы взгляды ученого на некоторые вопросы риторики (илм ал-балага).

It is known from history that many encyclopedist scientists lived and worked in the Middle Ages. One of them is Fakhruddin ar Razi, who was born and raised in Rai, Iran. In Islamic sources he is recognized as a scholar who has reached the rank of “Hujjatu-l-Islam”. Al-Razi is widely known as a theologian (mutakallim), philosopher, commentator of the Qur’an (mufassir), jurist (faqih) and an expert on Islamic legal principles. Al-Razi, who took lessons from famous scientists of his time, created many works on physics, mathematics, medicine, astronomy, philosophy, oratory and other sciences. This article provides information about Al -Razi’s search for knowledge in Movarounnahr (Transoxiana), his life and activities there, as well as about his students and manuscripts stored at the Institute of Oriental Studies of the Academy of Science of Uzbekistan. The scientist’s views on some issues in his work “The Science of Oratory” are also analyzed.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Faxruddin ar-Roziy al-Jurjoniy balog‘at ilmi nahv mubtado xabar majoz fo’il Фахруддин ар-Разий ал-Журжаний риторика стилистика синтаксис сказуемое подлежащее Fakhriddin al-Roziy al-Jurjani rhetoric stylistics syntax predicate subject participle of the actual pledge

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.002.art02/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Аbdul Qоhir аl-Jurjаniy. (1998) Аsrаrul bаlаg‘а. – Bаyrut. (In Arabic)
  2. Аbdul Qоhir аl-Jurjаniy. (1994) Dаlаil аl-i’jаz. – Bаyrut. (In Arabic) ISSN 3030-3273 FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2-son, 2024-yil
  3. Аz-Zаmахshаriy. (1999) Аl-unmuzаj. (In Arabic)
  4. “Iz filоsоfskоgо nаslеdiya nаrоdоv Blijnеgо i Srеdnеgо Vоstоkа”. – Tаshkеnt, 1972. (In Russian)
  5. Krаchkоvskiy, I.Yu. (1956) Izbrаnniyе sоchinеniya. VI tоm. – Moskva. (In Russian)
  6. Tаhа Jаbir аl-Аlvаni. (2010) Аl-imаm аr-Rаziy vа musаnnаfаtuh. – Dаr аs-sаlаm. (In Arabic)
  7. Fахruddin аr-Roziy. (2004) Nihаyаt аl ijаz fi dirаyаt аl-i’jаz. – Bаyrut. (In Arabic)
  8. Umаrjоnоv, S.S., Sаfаrоv, M.K. (2021) “Faxriddin Roziyning “Latoif ulg‘iyosiyot” qo‘lyozma asarida aql va e’tiqod masalasining qo‘yilishi va uning diniyfalsafiy germenevtik tahlili” Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. Volume 1, Issue 5. June, p. 1060. (online journal). (In Uzbek)
  9. Umarjonov, Sohibjon Soyibjon o‘g‘li. (2021) “Ijtimoiy-gumanitar fanlarni o‘qitishda Faxriddin Roziyning ontologik qarashlarining o‘rni va ahamiyati” Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. Volume 1, Issue 9. (online journal). (In Uzbek)
  10. Frank Griffel (2007) “On Fakhr al-din al-Razi’s life and the patronage he received” Journal of Islamic Studies 18:3, pp. 313–344. doi:10.1093/jis/etm029 ISSN 3030-3273

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.002.art02
DOI
10.1093/jis/etm029
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2024№ 2 (2), 2024No. 2 (2), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
16-24
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Faxruddin ar-Roziy, al-Jurjoniy, balog‘at ilmi, nahv, mubtado, xabar, majoz, fo’ilФахруддин ар-Разий, ал-Журжаний, риторика, стилистика, синтаксис, сказуемое, подлежащееFakhriddin al-Roziy, al-Jurjani, rhetoric, stylistics, syntax, predicate, subject, participle of the actual pledge
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-06-11
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-28
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/