ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

O‘zbek xalq maqollarida arabcha leksikaning qo‘llanishi va semantik imkoniyatlari

Употребление арабской лексики в узбекских народных пословицах и её семантические возможности

The use of Arabic vocabulary in Uzbek folk proverbs and its semantic potential

Sharipova Ominaxon Ismog‘il qizi, Egamova Shoxida DjalilovnaШарипова Оминахон Исмогил кизи, Эгамова Шохида ДжалиловнаSharipova Ominaxon Ismog‘il qizi, Egamova Shoxida Djalilovna

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada oʻzbek paremiyologiyasida arabcha leksik qatlamning shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va funksional-semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, oʻzbek xalq maqollari tarkibida uchraydigan arabcha oʻzlashmalar tematik jihatdan tasniflanib, ularning ilm-ma’rifat, diniy tushunchalar, ijtimoiy hayot, insoniy fazilatlar va boshqa semantik maydonlardagi qoʻllanishi misollar asosida koʻrsatib beriladi. Tadqiqot natijalari arabcha qatlam oʻzbek paremiyologik fondining muhim tarkibiy qismi ekanini, u xalq donishmandligi, axloqiy qadriyatlar va lingvokulturologik mazmunni ifodalashda alohida oʻrin tutishini ilmiy asoslaydi

В данной статье анализируются формирование, этапы развития и функционально-семантические особенности арабского лексического пласта в узбекской паремиологии. Кроме того, арабские заимствования, встречающиеся в узбекских народных пословицах, классифицируются с тематической точки зрения, а их использование в науке, религиозных понятиях, социальной жизни, человеческих качествах и других семантических областях показывается на примерах. Результаты исследования научно обосновывают, что арабский пласт является важной составляющей узбекского паремиологического фонда, занимает особое место в выражении народной мудрости, нравственных ценностей и лингвокультурологического содержания

This article analyzes the formation, developmental stages, and functional-semantic features of the Arabic lexical layer in Uzbek paremiology. Additionally, Arabic borrowings found in Uzbek folk proverbs are classified thematically, and their application in the fields of science, enlightenment, religious concepts, social life, human qualities, and other semantic fields is demonstrated through examples. The results of the study scientifically substantiate that the Arabic layer is an important component of the Uzbek paremiological fund, which plays a special role in expressing folk wisdom, moral values and linguocultural content

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: oʻzbek paremiyologiyasi arabcha leksik qatlam oʻzlashma soʻzlar maqol va matallar tematik guruhlash semantik tahlil funksional xususiyatlar lingvokulturologik yondashuv diniy terminlar ilm-ma’rifat leksikasi tarixiy til aloqalari leksik tizim узбекская паремиология арабский лексический пласт заимствованные слова пословицы и поговорки тематическая группировка семантический анализ функциональные особенности лингвокультурологический подход религиозные термины лексика науки и просвещения исторические языковые связи лексическая система Uzbek paremiology Arabic lexical layer borrowed words proverbs and sayings thematic grouping semantic analysis functional features linguocultural approach religious terms scientific and educational vocabulary historical language relations lexical system

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap13/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Alisher Navoiy. Mukammal asarlar toʻplami. Oʻn besh tomlik. 14-tom (Muhokamat-ul lugʻatayn). – Toshkent: Fan, 1967. – 106-b
  2. Begmatov E. Oʻzbek tili leksikologiyasi. – Toshkent: Fan, 1985
  3. Doniyorov R. Oʻzbek tili texnik terminologiyasi tarixidan. – Toshkent: Fan, 1977
  4. Jamolxonov H. Hozirgi oʻzbek adabiy tili. – Toshkent, 2005
  5. Madayev O. Oʻzbek xalq ogʻzaki poetik ijodi. – Toshkent: Oʻqituvchi, 2010
  6. Nizomiddinov M. Oʻzbek tilidagi arabcha oʻzlashmalar lugʻati. – Toshkent: Fan, 1991
  7. Oʻzbek xalq maqollari. Ikki tomlik. (Tuzuvchilar: T. Mirzayev, B. Sarimsoqov va b.). – Toshkent: Fan, 1987–1988
  8. Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh. Ma’nolar maxzani (Oʻzbek xalq maqollarining izohli lugʻati). – Toshkent: Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi, 2001
  9. Usmanova Sh. Lingvokulturologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2014. 78

Tarkibida:Входит в:Part of: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2026.001.pap13
YilГодYear
2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
73-78
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
oʻzbek paremiyologiyasi, arabcha leksik qatlam, oʻzlashma soʻzlar, maqol va matallar, tematik guruhlash, semantik tahlil, funksional xususiyatlar, lingvokulturologik yondashuv, diniy terminlar, ilm-ma’rifat leksikasi, tarixiy til aloqalari, leksik tizimузбекская паремиология, арабский лексический пласт, заимствованные слова, пословицы и поговорки, тематическая группировка, семантический анализ, функциональные особенности, лингвокультурологический подход, религиозные термины, лексика науки и просвещения, исторические языковые связи, лексическая системаUzbek paremiology, Arabic lexical layer, borrowed words, proverbs and sayings, thematic grouping, semantic analysis, functional features, linguocultural approach, religious terms, scientific and educational vocabulary, historical language relations, lexical system
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-05-13
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper O‘zbek tili terminologiyasida o‘zlashma so‘zlarning o‘rni va ularning semantik o‘zgarishi xususida О месте заимствованных слов в терминологии узбекского языка и их семантических изменениях On the place of loanwords in Uzbek terminology and their semantic change Abduhamidova Gulnoza · 2026 · 6-8-b.Абдухамидова Гулноза · 2026 · с. 6-8Abduhamidova Gulnoza · 2026 · pp. 6-8TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap01/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Rus va o‘zbek tillaridagi tabu leksikaning tarjimada berilishi: lingvokognitiv va madaniy moslashuv muammolari Передача табуированной лексики русского и узбекского языков в переводе: лингвокогнитивные и культурно-адаптационные проблемы Rendering taboo vocabulary of Russian and Uzbek in translation: linguocognitive and cultural adaptation problems Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · 258-262-b.Юсупова Шохсанам Мирзали кизи · 2026 · с. 258-262Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · pp. 258-262TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap56/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Ta’lim tizimining transformatsiyasi: an’analardan innovatsiyalarga Трансформация системы образования: от традиций к инновациям Transformation of the education system: from traditions to innovations Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · 293-298-b.Рузметова Хилола Абдушариповна, Моминова Мадина Шукурулла кизи · 2026 · с. 293-298Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · pp. 293-298TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap63/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mustag‘firiy hadis qabul qilib olish va yetkazishda qo‘llagan so‘zlar tahlili Анализ слов, употребляемых аль-Мустагфири при получении и передаче хадисов An analysis of the terms used by al-Mustaghfiri in receiving and transmitting hadith Mirzayev Bahodir · 2026 · 288-292-b.Мирзаев Баходир · 2026 · с. 288-292Mirzayev Bahodir · 2026 · pp. 288-292TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap62/