To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
O‘zbek tili morfemikasida soddalanish hodisasi: tarixiy taraqqiyot va zamonaviy talqin
Явление опрощения в морфемике узбекского языка: историческое развитие и современная интерпретация
Simplification in Uzbek morphemics: historical development and modern interpretation
Kabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha, Rixsibekova Mubina, G‘anijonova MuattarКабирова Робия, Абдурахимова Робияхон, Баходирхонова Солиха, Рихсибекова Мубина, Ганижонова МуаттарKabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha, Rixsibekova Mubina, G‘anijonova Muattar
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Mazkur maqolada oʻzbek tili morfemikasi va soʻz yasalishining dolzarb masalalaridan biri — soddalanish hodisasi tadqiq etiladi. Unda tilning tarixiy taraqqiyoti davomida fonetik, semantik va lisoniy omillar ta’sirida morfem tarkibining oʻzgarishi, tarixiy yasama soʻzlarning zamonaviy til nuqtayi nazaridan tub soʻzlarga aylanishi kabi jarayonlar yoritilgan. Shuningdek, tadqiqotda oʻzbek tilining turli tovushlar bilan boshlanuvchi qatlamlarida (x, ch, sh, e) soddalanishga uchragan leksemalar etimologik va morfemik tahlil qilingan. Maqolada soha boʻyicha yetakchi olimlar (A. Hojiyev, A. Gʻulomov, Sh. Rahmatullayev va b.)ning ilmiy qarashlariga tayanilgan holda, soddalanishning turlari va bosqichlari tasniflanadi
В статье исследуется явление опрощения в морфемике и словообразовании узбекского языка. Рассматривается эволюция морфемной структуры под влиянием фонетических, семантических и экстралингвистических факторов в ходе исторического развития языка, с акцентом на то, как исторически производные слова с позиций современной лингвистики превратились в корневые. Анализируются этимология и морфемный состав подвергшихся опрощению лексем разных пластов узбекского словаря (на x, ch, sh, e). Опираясь на теоретические положения видных языковедов (А. Хаджиев, А. Гулямов, Ш. Рахматуллаев и др.), статья классифицирует типы и этапы процесса опрощения.
This article explores the phenomenon of simplification in the morphemics and word formation of the Uzbek language. It examines the evolution of morphemic structure influenced by phonetic, semantic, and extralinguistic factors throughout the historical development of the language, focusing on how historically derived words have transformed into root words from a modern linguistic perspective. The study analyzes the etymology and morphemic composition of lexemes undergoing simplification across various sound-initial layers (x, ch, sh, e) in the Uzbek lexicon. Relying on the theoretical frameworks of prominent linguists (A. Hojiev, A. Gulomov, Sh. Rahmatullaev, etc.), the article classifies the types and stages of the simplification process
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: morfemika soʻz yasalishi soddalanish hodisasi tarixiylik zamonaviylik etimologik tahlil fonetik qayta qurilish tub soʻz affiksal morfema oʻzak morfema морфемика словообразование явление опрощения историзм современность этимологический анализ фонетическая реконструкция корневое слово аффиксальная морфема корневая морфема morphemics word formation simplification phenomenon historicity modernity etymological analysis phonetic reconstruction root word affixal morpheme root morpheme
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap08/
Kabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha va boshq. O‘zbek tili morfemikasida soddalanish hodisasi: tarixiy taraqqiyot va zamonaviy talqin // Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami. — Toshkent: Science and Innovation, 2026. — B. 51-54. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap08/
Кабирова Робия, Абдурахимова Робияхон, Баходирхонова Солиха и др. Явление опрощения в морфемике узбекского языка: историческое развитие и современная интерпретация // Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции. — Ташкент: Science and Innovation, 2026. — С. 51-54. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap08/
Kabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha et al. Simplification in Uzbek morphemics: historical development and modern interpretation // Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference. — Tashkent: Science and Innovation, 2026. — pp. 51-54. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap08/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Hojiyev A. Oʻzbek tili morfologiyasi, morfemikasi va soʻz yasalishining nazariy masalalari. – T.: Fan, 2010
- Gʻulomov A., Tixonov A. N., Qoʻngʻurov R. Oʻzbek tilining morfem lugʻati. – T.: Oʻqituvchi, 1977
- Hojiyev A. Soʻz yasalishi // Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. – T.: 2000-2005
- Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati. – T.: Universitet, 2000
- Oʻzbekcha-ruscha lugʻat. – T., 1988
- Usmonova M.K. Oʻzbek tilida soʻz morfem tarkibining soddalashishi. Avtoreferat. – 2018 54
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2026.001.pap08
- YilГодYear
- 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 51-54
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- morfemika, soʻz yasalishi, soddalanish hodisasi, tarixiylik, zamonaviylik, etimologik tahlil, fonetik qayta qurilish, tub soʻz, affiksal morfema, oʻzak morfemaморфемика, словообразование, явление опрощения, историзм, современность, этимологический анализ, фонетическая реконструкция, корневое слово, аффиксальная морфема, корневая морфемаmorphemics, word formation, simplification phenomenon, historicity, modernity, etymological analysis, phonetic reconstruction, root word, affixal morpheme, root morpheme
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-05-13
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24



