To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
Tarixiy manbalarda Movarounnahr oronimlari (XVI asr birinchi yarmi)
Оронимы Мавераннахра в исторических источниках (первая половина XVI века)
Oronyms of Mawarannahr in historical sources (first half of the 16th century)
Xidirova Guzal Rustam qiziХидирова Гузал Рустам кизиXidirova Guzal Rustam qizi
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Maqolada XVI asrda Movarounnahr hududining oronimlarini tarixiy manbalar asosida o‘rganishga harakat qilingan. Movarounnahr arabcha so‘z bo‘lib, arablar Markaziy Osiyoni zabt etgach (VII–VIII asrlarda) Amudaryodan shimolga cho‘zilgan yerlarni “daryoning narigi tomoni” ma’nosida “Movarounnahr” (ما وراء النهر) deb atashgan. Qadimdan strategik ahamiyatga ega bo‘lgan bu hudud va uning tabiiy obyektlari – oronimlar tarixiy manbalarda turli voqealar tasvirida tilga olinadi. Maqolada yer yuzasi relyefining turli shakllari – oronimlar tog‘lar, daralar, dashtlar, dovonlar, tepaliklar, yaylovlar nomlari kabi tarkibiy qismlarga ajratib o‘rganiladi. Manbalarda berilgan nomlarning shakli, ularning hozirgi geografik joylashuvi va etimologiyasi haqidagi ma’lumotlar tahlil qilingan.
В статье на основе исторических источников предпринята попытка изучить оронимы территории Мавераннахра в XVI веке. Мавераннахр – арабское слово: после завоевания Средней Азии (VII–VIII вв.) арабы стали называть земли к северу от Амударьи «Мавераннахр» (ما وراء النهر) – «то, что за рекой». Этот регион, с древности имевший стратегическое значение, и его природные объекты – оронимы – упоминаются в исторических источниках при описании различных событий. Формы рельефа земной поверхности – оронимы – изучены с разделением на составные части: названия гор, ущелий, степей, перевалов, холмов, пастбищ. Проанализированы сведения о форме названий в источниках, их современном географическом положении и этимологии.
This article attempts to study the oronyms of the territory of Movarounnahr in the 16th century based on historical sources. Movarounnahr is an arabic word, and after the Arabs conquered Central Asia (in the VII – VIIIth centuries), they called the lands stretching north from the Amu Darya “Mowarounnahr” – النهر ما وراء meaning “the other side of the river.” This region, which has been of strategic importance since ancient times, and its natural objects – oronyms, are mentioned in historical sources in the description of various events. In this article, different forms of relief of the earth’s surface, oronyms, are studied by dividing it into component parts such as the names of mountains, gorges, steppes, passes, hills, pastures. Information about the form of the names given in the sources, their current geographical location, and their etymology was analyzed
Annotatsiya tarjimasi nashriyot tomonidan qilingan, muallif matni emas.
Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Tabiiy ob’yekt Movarounnahr tarixiy manba oronim tog‘ dasht dara природный объект Мавераннахр исторический источник ороним гора степь долина Natural object Mowarounnahr historical source oronym mountain steppe gorge
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap48/
Xidirova Guzal Rustam qizi. Tarixiy manbalarda Movarounnahr oronimlari (XVI asr birinchi yarmi) // Turkiston ilk o‘rta asrlarda: tarix va tarixiy geografiya (VI–VIII va IX–XIII asrlar). Shamsiddin Kamoliddin ustozning 70 yillik yubiley konferensiyasi maqolalar to‘plami. — Toshkent: Oriental universiteti, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap48/
Хидирова Гузал Рустам кизи. Оронимы Мавераннахра в исторических источниках (первая половина XVI века) // Туркестан в раннее Средневековье: история и историческая география (VI–VIII и IX–XIII века). Сборник статей юбилейной конференции к 70-летию профессора Шамсиддина Камолиддина. — Ташкент: Oriental University, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap48/
Xidirova Guzal Rustam qizi. Oronyms of Mawarannahr in historical sources (first half of the 16th century) // Turkestan in the Early Middle Ages: History and Historical Geography (6th–8th and 9th–13th Centuries). Proceedings of the Conference Marking the 70th Birthday of Professor Shamsiddin Kamoliddin. — Tashkent: Oriental University, 2025. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap48/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoTarixiy manbalarda Movarounnahr oronimlari (XVI asr birinchi yarmi)https://zenodo.org/records/23065101
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
- RaqamНомерID
- conf.2025.003.pap48
- YilГодYear
- 2025
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Tabiiy ob’yekt, Movarounnahr, tarixiy manba, oronim, tog‘, dasht, daraприродный объект, Мавераннахр, исторический источник, ороним, гора, степь, долинаNatural object, Mowarounnahr, historical source, oronym, mountain, steppe, gorge
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-11-20
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-09-24
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23065101
- Butun toʻplam:Весь сборник:Full volume: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059719



