ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

Tarixiy manbalarda Movarounnahr oronimlari (XVI asr birinchi yarmi)

Оронимы Мавераннахра в исторических источниках (первая половина XVI века)

Oronyms of Mawarannahr in historical sources (first half of the 16th century)

Xidirova Guzal Rustam qiziХидирова Гузал Рустам кизиXidirova Guzal Rustam qizi

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Maqolada XVI asrda Movarounnahr hududining oronimlarini tarixiy manbalar asosida o‘rganishga harakat qilingan. Movarounnahr arabcha so‘z bo‘lib, arablar Markaziy Osiyoni zabt etgach (VII–VIII asrlarda) Amudaryodan shimolga cho‘zilgan yerlarni “daryoning narigi tomoni” ma’nosida “Movarounnahr” (ما وراء النهر) deb atashgan. Qadimdan strategik ahamiyatga ega bo‘lgan bu hudud va uning tabiiy obyektlari – oronimlar tarixiy manbalarda turli voqealar tasvirida tilga olinadi. Maqolada yer yuzasi relyefining turli shakllari – oronimlar tog‘lar, daralar, dashtlar, dovonlar, tepaliklar, yaylovlar nomlari kabi tarkibiy qismlarga ajratib o‘rganiladi. Manbalarda berilgan nomlarning shakli, ularning hozirgi geografik joylashuvi va etimologiyasi haqidagi ma’lumotlar tahlil qilingan.

В статье на основе исторических источников предпринята попытка изучить оронимы территории Мавераннахра в XVI веке. Мавераннахр – арабское слово: после завоевания Средней Азии (VII–VIII вв.) арабы стали называть земли к северу от Амударьи «Мавераннахр» (ما وراء النهر) – «то, что за рекой». Этот регион, с древности имевший стратегическое значение, и его природные объекты – оронимы – упоминаются в исторических источниках при описании различных событий. Формы рельефа земной поверхности – оронимы – изучены с разделением на составные части: названия гор, ущелий, степей, перевалов, холмов, пастбищ. Проанализированы сведения о форме названий в источниках, их современном географическом положении и этимологии.

This article attempts to study the oronyms of the territory of Movarounnahr in the 16th century based on historical sources. Movarounnahr is an arabic word, and after the Arabs conquered Central Asia (in the VII – VIIIth centuries), they called the lands stretching north from the Amu Darya “Mowarounnahr” – النهر ما وراء meaning “the other side of the river.” This region, which has been of strategic importance since ancient times, and its natural objects – oronyms, are mentioned in historical sources in the description of various events. In this article, different forms of relief of the earth’s surface, oronyms, are studied by dividing it into component parts such as the names of mountains, gorges, steppes, passes, hills, pastures. Information about the form of the names given in the sources, their current geographical location, and their etymology was analyzed

Annotatsiya tarjimasi nashriyot tomonidan qilingan, muallif matni emas.

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Tabiiy ob’yekt Movarounnahr tarixiy manba oronim tog‘ dasht dara природный объект Мавераннахр исторический источник ороним гора степь долина Natural object Mowarounnahr historical source oronym mountain steppe gorge

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2025.003.pap48/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Turkiston ilk o‘rta asrlarda: tarix va tarixiy geografiya (VI–VIII va IX–XIII asrlar). Shamsiddin Kamoliddin ustozning 70 yillik yubiley konferensiyasi maqolalar to‘plami Туркестан в раннее Средневековье: история и историческая география (VI–VIII и IX–XIII века). Сборник статей юбилейной конференции к 70-летию профессора Шамсиддина Камолиддина Turkestan in the Early Middle Ages: History and Historical Geography (6th–8th and 9th–13th Centuries). Proceedings of the Conference Marking the 70th Birthday of Professor Shamsiddin Kamoliddin

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2025.003.pap48
YilГодYear
2025
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Tabiiy ob’yekt, Movarounnahr, tarixiy manba, oronim, tog‘, dasht, daraприродный объект, Мавераннахр, исторический источник, ороним, гора, степь, долинаNatural object, Mowarounnahr, historical source, oronym, mountain, steppe, gorge
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-11-20
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mahmudxo‘ja Behbudiyning publitsistik merosida milliy tarbiya g‘oyalarining yoritilishi Идеи национального воспитания в публицистическом наследии Махмудходжи Бехбуди Ideas of national upbringing in the journalistic legacy of Mahmudkhoja Behbudi Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · 103-105-b.Алмуратова Гулбахор Мансур кизи · 2026 · с. 103-105Almuratova Gulbaxor Mansur qizi · 2026 · pp. 103-105TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap19/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab tilida fleksiya (e’rob)ning lingvopoetik funksiyalari Лингвопоэтические функции флексии (и‘раба) в арабском языке Linguopoetic functions of inflection (i‘rab) in Arabic Maxkamov Baxtiyor · 2026 · 232-235-b.Махкамов Бахтиёр · 2026 · с. 232-235Maxkamov Baxtiyor · 2026 · pp. 232-235TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap49/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab tilidagi frazeologik birliklarni o‘zbek tiliga tarjima qilish usullari Способы перевода арабских фразеологических единиц на узбекский язык Methods of translating Arabic phraseological units into Uzbek Abduvaxobova Muslima Ulug‘bek qizi · 2026 · 200-204-b.Абдувахобова Муслима Улугбек кизи · 2026 · с. 200-204Abduvaxobova Muslima Ulug‘bek qizi · 2026 · pp. 200-204TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap42/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Arab va o‘zbek tillarida badiiy metaforalarning konseptual maydoni Концептуальное поле художественных метафор в арабском и узбекском языках The conceptual field of literary metaphors in Arabic and Uzbek Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · 205-209-b.Азимов Азамхон Усмонжон угли, Каримова Шахло Ганиевна · 2026 · с. 205-209Azimov A’zamxon Usmonjon o‘g‘li, Karimova Shahlo G‘aniyevna · 2026 · pp. 205-209TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap43/